Nga Mevlan Shanaj
Mihal Stefa!
Me aktorin e madh të karaktereve të vogla kam një lidhje shumë të veçantë! Më kishte goditur interpretimi i tij te “Hamleti” në rolin e varrmihësit! Dhe dihej ajo qetësia vetmia e tij!
Më erdhi rasti ta kem pranë në studio gjatë xhirimit të filmt “I teti në bronx” Unë isha i shtrirë në shtrat i plagosur, sipas skenarit vijnë prindërit natën për të takuar djalin, nga një trajstë leshi nxori dy kokrra mollë duke më qëndruar pranë shtratit.
Mënyra e afrimit të tij zgjatja e dorës me ato dy mollë, për mua që nuk kisha njohur një dashuri babai, më dha emocion jo si në film, por si një xhest jete që po e provoja për herë të parë! Ai ishte një aktor që të sillte jetën! Në mbyllje të filmit, në epsodin e fundit ai thoshte: Sikur ta marrim sonte në shtëpi djalin, duke u drejtuar nga busti i bronxuar!
Unë edhe në këtë episod sa herë që e shikoja përjetoja një emocion tjetër që ma shkaktonte interpretimi i gjallë i “babait” Mihal Stefa. Më ngjiti ai personazh i tij sikur ma risollli babanë e ikur që në moshën 3 vjeçare. Pata në jetë një si dhuratë prej filmit, po e shikoja si baba!!!!Ja kisha këtë “si borxh “dhe pasi kisha filluar punë në TVSH vendosa të bëja portretin e parë të një artisti!
Ky do të ishte Mihal Stefa. U interesuam dhe në një zonë krejt të varfër te Vorri i Bomit mes disa vjetërsive gjetëm “banesën” e Mihal Stefës. Njerëzit që pyetëm na drejtuan te një gjë që as shtëpi nuk ishte, një si haur me qerpiçë apo si me kartona.
Të dukej si e përshtatshme për ndonjë bagëti! Nuk ishte vetëm habi, por krejtësisht e pabesueshme ajo që po shikonim. Më priti me një dashuri të veçantë dhe duke gërrmuar nxori nga një si kuti gazetat e hershme që kishte filluar me grupet amatore në Korçë deri në fotot e ditëve të fundit!
Mihal Stefa jetonte i vetëm i izoluar, nuk kishte krijuar familje. Bibla, Librin që e kishte shoqëruar gjithë jetës e mbante nën jastëk, i thënçin. Këtë libër e lexonte për natë dhe ngjitur me të kishte me shkrim dore rolin e radhës!
Ky do ishte dokumentari im i parë që nuk arrita dot! Është peng i jetës sime, më pas kam bërë për artista rreth 10 dokumentarë, por për atë që u nisa nuk arrita. Pengun nuk e shlyej dot! Çfarë trishtimi më dha jeta e artistit të vetmuar! Më të madhit në rolet e vogla!
Ndoshta thënia: Se nuk ka rol të madh apo të vogël, por ka artist të madh apo të vogël me siguri është thënë për këta aktorë që kanë mbetur të pavdekshëm!Do doja të ishte thënë për asketin tim Mihal Sefa, artisti që nuk arriti të krijonte familje, që jetonte në vetminë e tij me Biblën , të vetmen mike të përnatëshme besnike! Nuk mësova gjë pse kishte bërë atë zgjidhje. Ai nuk tregonte, ai nuk dinte të ankohej!
Ishte nje misherim i vuajtjes njerezore.
As ka nxjerre as ka per te dale ne skenen dhe kinemane shqiptare nje Figure tjeter JETESORE si Mihal Stefa.Te madh nuk te bejne sarajet e Surrelit,as Vilat e Lalezit.Te madh te ben Vepra qe le pas.
Edhe Ai Nuuuja i heshtur,,edhe Ai babai i vuajtur i Mevlanit,,jane te nivelit boteror te veprave te pashlyera te kimematografise psikologjike,si Maria Oktober,Hamleti i Lorenc Oliverit,Gjueti e Ndaluar,Keshtjellari i Zhan Gabenit,.Kinematografia shqiptare ka qene teper fshatareske dhe zhurmanjose per te mbajtur nje Portret kaq jetesor te Niveleve boterore.
Po pat mbetur ndonje gjurme nga ajo kasolle e mjere ku jetoi Mihal Stefa,bejeni muze dhe shkruani:Ketu jetoi Gjenia i Heshtur i Teatrit Kombetar.
Fix si shkruan komentuesi demo. Por nuk na ndricoi aktori shanaj se kush e ndaloi te bente dokumentar per Stefen? Askush!
Demo dhe Berka, jam plotësisht dakort me çfarë keni shkruar. Keni shprehur edhe opinionin tim për këtë figurë jo të zakonëshme të teatrit dhe artit kinematografik.
Sa bukur e ke thënë i dashur Demo; “Gjeniu i heshtur i Teatrit Kombëtar.”
Dhe unë po bëj të njëjtën pyetje si Berka.
Kush të ndaloi, o Mevlan?
Margarita, Toronto.