Channel 5 ka publikuar dokumentarin e paralajmëruar pak kohë më parë për Shqipërinë, ku kryeministri Edi Rama braktis intervistën pas pyetjeve të sikletshme të gazetarit amerikan Andrew Callaghan. Dokumentari trajton akuzat për korrupsion, pastrim parash, lidhjet e dyshuara të krimit me ndërtimet dhe investimet e Jared Kushner në bregdetin shqiptar.
Një dokumentar i publikuar nga kanali amerikan “Channel 5” ka vendosur në qendër të vëmendjes Shqipërinë, duke ngritur një sërë pyetjesh të forta mbi qeverisjen e Edi Ramës, ndikimin e krimit të organizuar në ekonomi, investimet miliardëshe në bregdet dhe marrëdhëniet e pushtetit me investitorët e mëdhenj.
Gazetari amerikan Andrew Callaghan ka udhëtuar në Shqipëri për të investiguar projektet turistike të lidhura me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, por dokumentari shkon shumë më tej. Ai sjell dëshmi të protestuesve, aktivistëve, ish-zyrtarëve dhe personave që ngrenë dyshime mbi burimin e parave që financojnë ndërtimet luksoze, ndërsa përfundon me një intervistë të tensionuar me vetë kryeministrin Edi Rama.
Përgjatë materialit, Callaghan paraqet pretendime serioze për pastrim parash, falsifikim dokumentesh pronësie dhe favorizim të investimeve në zona me rëndësi të veçantë mjedisore. Këto akuza janë pjesë e investigimit dhe dëshmive të intervistuarve; ato nuk përbëjnë në vetvete prova të fajësisë penale të personave të përmendur.
Në qendër të dokumentarit janë projektet e lidhura me kompaninë Affinity Partners të Jared Kushner, veçanërisht zhvillimet e planifikuara në Sazan dhe zonën e Zvërnecit. Gazetari ngre pikëpyetje mbi mënyrën e sigurimit të pronësisë, statusin e tokave dhe marrëdhëniet mes investitorëve dhe autoriteteve shqiptare.
Një prej emrave që përmendet vazhdimisht është Artur Shehu, për të cilin dokumentari paraqet akuza dhe dyshime për lidhje me krimin e organizuar dhe për dokumentacionin e pronësisë së tokave të përfshira në transaksione. Materiali pretendon se janë përdorur dokumente të vjetra pronësie, përfshirë një dokument të vitit 1901, për të justifikuar të drejta mbi sipërfaqe të rëndësishme të bregdetit.
Callaghan e lidh këtë histori me problemet e trashëguara të pronësisë në Shqipëri pas rënies së komunizmit, duke ngritur pyetjen nëse paqartësitë dhe abuzimet me dokumentacionin janë shfrytëzuar për të kaluar prona në duart e investitorëve privatë.
Një tjetër pjesë e rëndësishme e dokumentarit i kushtohet bumit të ndërtimit në Tiranë dhe në bregdet. Gazetari viziton komplekse luksoze, filmon ndërtesa dhe vila që duken të pabanuara, ndërsa interviston persona që pretendojnë se ndërtimi është shndërruar në një mekanizëm për pastrimin e parave të trafikut ndërkombëtar të drogës.
Në material përmenden edhe shifra mbi banesat e pabanuara dhe burimet e pashpjeguara të financimit në sektorin e pasurive të paluajtshme. Dokumentari citon një vlerësim sipas të cilit 56,2% e financimit të pasurive të paluajtshme gjatë periudhës 2015–2024 vinte nga burime të pashpjeguara ose të paligjshme, ndërsa përmend mbi 356 mijë banesa të pabanuara në vend. Burimi dhe metodologjia e këtyre pretendimeve nuk sqarohen plotësisht në transkript.
Kontrasti mes kullave luksoze dhe vështirësive ekonomike të qytetarëve është një nga temat që përsëritet në dokumentar. Të intervistuarit flasin për çmime të larta banesash, paga të ulëta, mungesë mundësish për të rinjtë dhe një model zhvillimi që, sipas tyre, favorizon një grup të kufizuar investitorësh.
Në dokumentar një vend të rëndësishëm zë edhe revolta qytetare e njohur si “Revolucioni i Flamingove”. Ajo paraqitet si një lëvizje që nisi nga kundërshtimi i projekteve në zona të mbrojtura, por që u zgjerua në kërkesa për dorëheqjen e qeverisë, ndryshime politike, mbrojtjen e pasurive natyrore dhe përmirësimin e kushteve ekonomike.
Protestuesit e intervistuar akuzojnë qeverinë se po u jep përparësi investitorëve të mëdhenj në dëm të qytetarëve dhe mjedisit. Disa prej tyre pretendojnë se janë përballur me arrestime dhe ndërhyrje policore gjatë tubimeve.
Në këtë atmosferë, gazetari amerikan arrin të sigurojë një intervistë me kryeministrin Edi Rama, i cili pranon t’u përgjigjet pyetjeve për protestat, krimin e organizuar, ndërtimin dhe projektet e Kushnerit.
Fillimisht, Rama mbron të drejtën e qytetarëve për të protestuar dhe thotë se qeveria ka marrë në konsideratë disa prej shqetësimeve të ngritura.
“Është një protestë dhe kjo është krejtësisht në rregull. Ata kanë të drejtë të protestojnë. Ne jemi një vend i lirë dhe demokratik”, shprehet kryeministri.
Por biseda merr një tjetër drejtim kur Callaghan e pyet për ndikimin e grupeve kriminale shqiptare në tregjet ndërkombëtare të kokainës.
Rama e kundërshton kategorikisht idenë e ekzistencës së një mafieje shqiptare që kontrollon trafikun botëror të drogës.
“Kam dëgjuar të kundërtën, të paktën nga drejtuesi i SPAK-ut disa vite më parë, se nuk ekziston një gjë e tillë si mafia shqiptare. Nuk ekziston. Ka shqiptarë, ashtu siç ka amerikanë, spanjollë, italianë apo të tjerë, që janë të përfshirë në rrjete të tilla në mbarë botën, por nuk ekziston një mafie shqiptare që kontrollon botën e kokainës. Më falni, por kjo është marrëzi”, deklaron Rama.
Debati ashpërsohet kur gazetari i referohet financimit të ndërtimeve dhe pretendimit se një pjesë e madhe e parave që qarkullojnë në sektorin e pasurive të paluajtshme kanë origjinë të panjohur.
Kryeministri kërkon burimin e të dhënave dhe mohon që SPAK të ketë bërë një deklarim të tillë.
“SPAK nuk e ka thënë kurrë këtë. SPAK mund të ketë thënë diçka tjetër, se nga paratë e sekuestruara kanë bërë një vlerësim që një pjesë e tyre është investuar në pasuri të paluajtshme. Por SPAK nuk e ka thënë kurrë këtë”, përgjigjet ai.
Një tjetër përplasje zhvillohet mbi numrin e apartamenteve bosh në Tiranë. Callaghan përmend 55 mijë apartamente të pabanuara në kryeqytet, ndërsa Rama e cilëson shifrën të pavërtetë.
“Edhe kjo është një marrëzi tjetër. Nga ka ardhur kjo shifër? Mund ta kesh lexuar në shumë vende, por kjo nuk do të thotë se është e vërtetë. Kjo është bota në të cilën jetojmë sot. Nuk ekzistojnë 50 mijë apartamente bosh në Shqipëri. Është absurditet. Unë nuk flas këtu si opinionist, si gazetar apo si dikush që ti takon në rrugë. Unë flas si kryeministër i vendit, prandaj kam përgjegjësinë të flas mbi bazën e të dhënave dhe fakteve, jo të pretendimeve”, thotë Rama.
Kryeministri kundërshton gjithashtu përshkrimin e Tiranës si një qytet ku po ndërtohen kulla të shumta, duke deklaruar se numri i tyre është shumë më i vogël nga sa paraqitet.
“Jam kurioz të shoh ku i sheh ti kullat e larta që ndërtohen kudo, sepse ky është një tjetër iluzion optik. Nëse i numëron kullat në Tiranë, nuk do të arrish ende në dhjetë. Dhe nëse numëron kantieret ku po ngrihen ndërtesa të reja, nuk do të arrish ende në dhjetë, sepse unë i numëroj. Nuk është e vërtetë që po planifikohen kulla masive kudo. Pra, do të flasim për fakte apo do të bëjmë një bisedë ku ti hedh gjithfarë gjërash që mendon se i ke parë apo i ke lexuar? Ti zgjedh”, shprehet Rama.
Përballë kritikave për ekonominë, kryeministri mbron bilancin e qeverisjes së tij. Ai thotë se Prodhimi i Brendshëm Bruto është rritur ndjeshëm që prej ardhjes së tij në pushtet, ndërsa turizmi është shndërruar në një nga motorët kryesorë të ekonomisë.
Rama deklaron se numri i turistëve është rritur nga më pak se dy milionë në mbi 12 milionë dhe se të ardhurat nga turizmi kanë kaluar tetë miliardë euro. Këto janë shifra të paraqitura prej tij gjatë intervistës.
“Ka shumë lajme të mira për Shqipërinë, por ti nuk je këtu për lajmet e mira, je këtu për lajmet e këqija. Prandaj po përpiqem të vendos një ekuilibër”, i thotë ai gazetarit.
Një nga momentet më të rëndësishme të intervistës lidhet me investimet e Jared Kushner.
I pyetur për projektin e Sazanit dhe raportimet mbi bllokimin e fondeve, Rama mohon që të ketë para të ngrira për këto projekte dhe sqaron se për Sazanin nuk ka ende një marrëveshje përfundimtare.
“Sazani është tokë publike. Nëse nuk e di, po të informoj. Ndërsa flasim, nuk ka ende një marrëveshje mes Republikës së Shqipërisë dhe grupit që dëshiron të investojë në Sazan. Jemi duke negociuar, nuk ka ende marrëveshje. Nuk ka para, nuk ka projekte, nuk ka ende një marrëveshje. Ne po negociojmë një marrëveshje sepse shpresojmë të krijojmë një sipërmarrje të përbashkët ku Republika e Shqipërisë do të jetë partnere”, deklaron kryeministri.
Dokumentari, nga ana tjetër, pretendon se SPAK ka ngrirë 120 milionë euro në kuadër të një hetimi. Në intervistë, Rama bën dallimin mes negociatave për Sazanin dhe transaksionit të pronave private, duke shpjeguar se paratë e këtij të fundit do të qëndrojnë në një llogari të kushtëzuar deri në përfundimin e procesit.
Përplasja vijon me pyetjet mbi marrëdhëniet e Ramës me Ivanka Trump dhe Jared Kushner. Kryeministri mohon se ka udhëtuar me ta me jaht, duke thënë se i ka takuar gjatë një ndalese të mjetit lundrues në portin e Durrësit.
“Unë nuk kam bërë kurrë një udhëtim me jaht me Ivankën dhe Jaredin. Shkova t’i përshëndes kur ndaluan në portin e Durrësit për furnizim. I takova në jaht, ndërsa ai ishte i ankoruar në port. Hëngrëm darkë dhe unë u largova për në shtëpinë time”, shpjegon Rama.
Më pas, Callaghan e pyet për Artur Shehun dhe për lidhjen e tij me pronat e përfshira në investim.
Rama deklaron se nuk e njeh personalisht Shehun dhe se nuk e ka takuar asnjëherë.
“Nuk e njoh, nuk e kam takuar kurrë, nuk e di as si duket. Unë nuk jam avokati i tij, nuk jam prokurori i tij, nuk jam gjykatësi i tij. Unë jam kryeministri i Shqipërisë. Dhe ajo që mund të të them është se, për sa kohë një titull pronësie është i regjistruar në regjistrin e pronave të vendit, ai titull është i ligjshëm. Nëse hetimi tregon diçka tjetër dhe nëse gjykata vendos kështu, atëherë titulli do të vihet në diskutim”, shprehet ai.
Megjithatë, pyetjet e gazetarit nuk ndalen te investimet e Kushnerit. Callaghan kërkon të flasë edhe për raste të tjera të lidhura me korrupsionin dhe për përgjegjësinë politike të qeverisë kur persona të afërt me pushtetin përballen me drejtësinë.
Në bisedë përmenden zyrtarë të arrestuar ose nën hetim dhe investitori strategjik Pëllumb Gjoka. Rama këmbëngul te parimi i përgjegjësisë individuale dhe prezumimi i pafajësisë, ndërsa kundërshton mënyrën se si gazetari kalon nga një rast te tjetri.
“Çfarë po përpiqesh të bësh këtu? Nuk e kuptoj. Nuk jam këtu për të ushqyer kuriozitetin tënd. Ti mund të kesh gjithë kuriozitetet që dëshiron, por a mund të bësh pyetje për faktet dhe projektin, apo je këtu për të kaluar nga një çështje te tjetra?”, reagon kryeministri.
Gazetari i përgjigjet se po përpiqet të kuptojë se si funksionon përgjegjësia për korrupsionin dhe se po i jep kryeministrit mundësinë të sqarojë qëndrimin e tij.
Por tensioni rritet më tej.
“Unë nuk jam këtu për të ndarë ndjenjat e mia me ty, djalosh. Jam këtu për t’iu përgjigjur pyetjeve mbi faktet. Ti ke ardhur nga Amerika për të bërë çfarë? Për të bërë thashetheme me mua? Unë nuk kam nevojë për mundësitë që më jep ti. Jam këtu thjesht për të të mirëpritur, duke të dhënë me respekt kohën time të çmuar, dhe ti duhet ta përdorësh kohën time me respekt”, i thotë Rama gazetarit amerikan.
Intervista vijon edhe me pyetje për konfliktin izraelito-palestinez, Hamasin, rrezikun e fashizmit dhe të ardhmen e demokracisë.
Rama paralajmëron se dezinformimi dhe polarizimi po dëmtojnë debatin publik, ndërsa e cilëson Hamasin si një shfaqje të fashizmit. Gazetari e pyet nëse rritja e ekstremizmit dhe zhvillimet politike në Shtetet e Bashkuara përbëjnë gjithashtu rrezik për demokracinë.
Kryeministri kundërshton disa prej interpretimeve të Callaghan dhe i thotë se ai po e zhvendos bisedën në çështje që u përkasin amerikanëve.
Në përfundim, Rama e mbyll intervistën duke deklaruar se gazetari duhet t’i diskutojë këto tema me bashkëkombësit e tij. Më pas Rama braktis bisedën dhe largohet.
“Mendoj se diskutimi ishte shumë interesant. Shpresoj që shikuesit e tu të jenë argëtuar. Tani, fusha ku ke hyrë është tërësisht e jotja. Mund të gjesh amerikanë të tjerë për t’i diskutuar këto gjëra. Jam i sigurt se do të gjesh njerëz që mendojnë si ti dhe të tjerë që mendojnë ndryshe. Dhe përsëri do të ketë një konfuzion të madh mes jush, sepse baza e përbashkët ka humbur dhe kështu, të gjithë ne, pa e kuptuar, ndihmojmë që fashizmi të afrohet më shumë”, shprehet Rama, përpara se ta përfundojë bisedën me përshëndetjen: “Faleminderit shumë. Shihemi. Mirupafshim”.
