Nga Hamdi Fırat Buyuk
Turqia vijon të tërheqë miliona pushues drejt plazheve, resorteve dhe vendeve të saj historike, por pas shifrave të bujshme të vizitorëve, industria e turizmit në vend po shfaq shenja vështirësish.
Pas një viti rekord, Turqia hyri në vitin 2026 me pritshmëri të larta, pasi në vitin 2025 priti rreth 64 milionë vizitorë dhe gjeneroi 65.23 miliardë dollarë amerikanë të ardhura nga turizmi, përkatësisht 2.7 dhe 6.8 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024, duke u renditur e katërta në botë për numrin e mbërritjeve të turistëve ndërkombëtarë.
Megjithatë, shifrat zyrtare tregojnë se numri i vizitorëve në fakt ra me 5.1 për qind në bazë vjetore gjatë tremujorit të dytë të vitit 2026, ndërsa të ardhurat nga turizmi ranë me 2.6 për qind, në 15.87 miliardë dollarë amerikanë.
Ndërkohë, të dhënat e industrisë të cituara nga Turizm News treguan se norma mesatare e zënies së hoteleve ra nga 40.17 për qind në gjysmën e parë të vitit 2025, në 36.80 për qind gjatë së njëjtës periudhë të këtij viti.
Shifrat e mbërritjeve tregojnë vetëm një pjesë të historisë: qëndrimet më të shkurtra të turistëve vendas, zënia më e ulët e hoteleve, inflacioni i lartë dhe tkurrja e marzheve të fitimit po ngrenë pikëpyetje se sa vlerë ekonomike po nxjerr Turqia nga miliona turistët që vijon të tërheqë.
Eksperti i turizmit Ozgur Hacioglu thotë se konfliktet rajonale dhe ndërprerjet e fluturimeve kontribuuan në një fillim zhgënjyes të vitit 2026, por Turqia përballet edhe me probleme më të thella, përfshirë inflacionin, kapacitetin e tepërt të akomodimit dhe erozionin e avantazhit në çmime, mbi të cilin ishte ndërtuar industria e saj turistike.
“Për shumë vite, Turqia ishte një destinacion shumë i preferuar sepse ofronte shërbim me cilësi shumë më të lartë me çmime më të ulëta”, i tha Hacioglu për BIRN.
“Por për shkak të krizës ekonomike, inflacionit dhe rritjes së kostove, tani po kalojmë një periudhë në të cilën njerëzit paguajnë çmime më të larta, ndërsa cilësia e shërbimit ka rënë”, tha ai.
Turistët mbërrijnë, hotelet vijojnë të përballen me vështirësi
Vlerësimi i qeverisë ishte dukshëm më optimist në fillim të sezonit.
Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, e përshkroi tremujorin e parë si një nisje të fortë, me numrin e vizitorëve që u rrit me 4.2 për qind në bazë vjetore, në 9.22 milionë, ndërsa të ardhurat nga turizmi u rritën me të njëjtën normë, në 9.9 miliardë dollarë amerikanë.
“Ne nuk po e ndjekim procesin nga larg; po veprojmë në terren, duke e menaxhuar atë së bashku me sektorin”, tha Ersoy në një samit për sektorin bankar dhe turizmin në maj.
Por tabloja u përkeqësua në tremujorin e dytë. Sipas Institutit Turk të Statistikave, TurkStat, të ardhurat nga turizmi ranë me 2.6 për qind në bazë vjetore gjatë atij tremujori, ndërsa numri i vizitorëve që u larguan nga vendi ra me 5.1 për qind, në 15.58 milionë. Shpenzimet për paketat turistike që mbetën në Turqi ranë me 5.5 për qind, megjithëse shpenzimet për akomodimin u rritën me 11.7 për qind.
Hacioglu ia atribuon pjesërisht dobësimin faktorëve jashtë kontrollit të Turqisë, veçanërisht konflikteve në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, si dhe ndërprerjeve të transportit ajror.
Por ai thotë se Turqia ka krijuar edhe vetë një problem me ofertën e akomodimit. “Oferta po krijohet në mënyrë të pavarur nga kërkesa. Në disa qytete, oferta e hoteleve është shumë më e lartë se sa duhet të jetë”, tha ai.
Një menaxher hoteli në Antalia, i cili kërkoi të mbetej anonim, tha se zënia e hotelit të tij ishte pak më e ulët se vitin e kaluar, me më pak vizitorë nga Lindja e Mesme dhe vendet e Gjirit, si dhe një rënie të lehtë të numrit të evropianëve, megjithëse mbërritjet nga Rusia ishin rritur.
Shqetësimi më i madh, tha ai, ishte rënia e shpenzimeve.
“Problemi më i madh me të cilin përballemi është se turistët që mbërrijnë nuk i përkasin grupeve me të ardhura të larta”, tha ai për BIRN. “Përveç paketave të lira që blejnë, ata shmangin shpenzimet. Kjo do të thotë humbje për ekonominë dhe do të thotë që turisti nuk largohet nga hoteli.”
Megjithatë, hoteli i tij arriti një normë zënie prej rreth 65 për qind këtë sezon. Por ai pret që fitimet të përfundojnë nën nivelin e vitit të kaluar.
Një pronar agjencie turistike në Izmir, i cili gjithashtu kërkoi të mbetej anonim, paralajmëroi kundër përshkrimit të sezonit si të prekur nga një kolaps i madh. Sipas tij, rezervimet kishin rënë vetëm pak dhe anulimet e shkaktuara nga tensionet në Lindjen e Mesme u zbutën më pas.
“Por ne ende kemi një problem serioz me rentabilitetin”, tha ai. “Po përpiqemi t’i mbajmë çmimet të ulëta për të mbetur konkurrues, ndërsa inflacioni është shumë i lartë.”
Sipas të dhënave zyrtare, norma zyrtare vjetore e inflacionit në Turqi ishte 31.75 për qind në korrik, ndërsa çmimet e ushqimeve u rritën me 37.53 për qind dhe ato të transportit me 30.83 për qind krahasuar me të njëjtin muaj të një viti më parë.
Hacioglu thotë se kombinimi i kapacitetit të tepërt, kostove të larta të financimit dhe nevojës për para të gatshme në afat të menjëhershëm po i shtyn disa biznese të shesin edhe nën kosto.
“Ata kanë nevojë për para të konsiderueshme, ndaj mund të shesin me çmime shumë të ulëta, nën koston e tyre”, tha ai. “Rentabiliteti bie… Hotelet, strukturat, restorantet dhe agjencitë po përpiqen të mbijetojnë nga dita në ditë.”
Turqit nuk mund ta përballojnë më Turqinë
Presionet po ndryshojnë gjithashtu mënyrën se si vetë turqit i kalojnë pushimet.
TurkStat regjistroi 14.17 milionë udhëtime të brendshme me qëndrime gjatë natës në tremujorin e parë, 12 për qind më shumë se në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Megjithatë, këta udhëtarë regjistruan vetëm 73.62 milionë netqëndrime, krahasuar me 85.32 milionë një vit më parë, ndërsa kohëzgjatja mesatare e udhëtimit u shkurtua nga 6.7 në 5.2 net. Pavarësisht kësaj, shpenzimet për turizmin vendas u rritën me 33.9 për qind, në 102.3 miliardë lira.
Një pjesë e madhe e udhëtimeve brenda vendit nuk përfshin qëndrime në hotele. Të dhënat e TurkStat tregojnë se, nga 73.62 milionë netqëndrime të regjistruara në tremujorin e parë, 59.23 milionë u kaluan në shtëpitë e miqve ose të afërmve, ndërsa vetëm 5.65 milionë në hotele. Vizitat te të afërmit janë vetë një arsye e rëndësishme për udhëtimet brenda vendit, çka do të thotë se shifrat nuk mund t’u atribuohen vetëm çmimeve të hoteleve.
Megjithatë, përfaqësues të industrisë thonë se përballueshmëria është bërë një kufizim serioz.
“Turistët turq po bëhen të paaftë të bëjnë pushime në vendin e tyre”, tha Hacioglu, duke argumentuar se kërkesa e segmentit të nivelit të lartë në disa resorte ka ndihmuar në rritjen e çmimeve në tregjet lokale në përgjithësi.
Menaxheri i hotelit në Antalia tha se paketat e shitura në masë jashtë vendit ndonjëherë bëjnë që vizitorët e huaj të paguajnë shumë më pak se klientët vendas për pushime të ngjashme.
“Turizmi po bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë për turistët vendas”, tha ai. “Njerëzit kërkojnë alternativa më të lira akomodimi ose thjesht nuk shkojnë me pushime.”
Për disa turq që mund ta përballojnë udhëtimin, alternativa po bëhet gjithnjë e më shumë jashtë vendit.
Numri i banorëve turq që udhëtuan jashtë vendit u rrit me 16.5 për qind në bazë vjetore, në 3.43 milionë, gjatë tremujorit të dytë, ndërsa shpenzimet e tyre jashtë vendit u rritën me 7.4 për qind, në pothuajse 3 miliardë dollarë amerikanë, sipas TurkStat.
Hacioglu përmendi veçanërisht Greqinë dhe Bullgarinë, dhe në një masë më të vogël Italinë.
“Në vend që të paguajnë çmime shumë të larta në Turqi dhe të marrin shërbim të dobët, njerëzit shkojnë në vende të tjera, njohin kultura të ndryshme dhe bëjnë pushime më të lira”, tha ai.
Pronari i agjencisë në Izmir tha se kërkesa për ture drejt ishujve grekë ishte veçanërisht e lartë, duke argumentuar se shumë klientë i konsideronin ato me raport më të mirë mes çmimit dhe cilësisë sesa resorte si Bodrumi dhe Çeshmeja.
Kjo lëvizje është e dukshme edhe në Greqi. Më shumë se 260,000 vizitorë turq udhëtuan vetëm në tre ishuj të Egjeut lindor — Lesbos, Hios dhe Samos — nga fillimi i vitit 2026 deri më 20 gusht, sipas transmetuesit publik grek ERT. Një program për viza të shpejta e ka bërë më të lehtë për shtetasit turq kryerjen e vizitave të shkurtra në 12 ishuj grekë.
Turqia nuk është bërë më e shtrenjtë se të gjithë konkurrentët e saj mesdhetarë në çdo aspekt, por ekspertët dhe përfaqësuesit e sektorit të turizmit argumentojnë se avantazhi konkurrues i krijuar nga kombinimi i dikurshëm i çmimeve relativisht të ulëta dhe shërbimit cilësor po zhduket.
“Është i njëjti det, i njëjti ushqim, por njerëzit mund të bëjnë pushime më të lira dhe më të qeta në ishujt grekë sesa në pikat e mbipopulluara dhe të shtrenjta turistike të Turqisë, si Bodrumi apo Çeshmeja”, tha pronari i agjencisë turistike me bazë në Izmir.
Problemi i vërtetë është rentabiliteti
Tabloja që po shfaqet është, pra, më e ndërlikuar sesa një kolaps i turizmit. Turqia vijon të presë miliona vizitorë. Disa hotele raportojnë norma të kënaqshme zënieje, ndërsa agjencitë nuk kanë përjetuar rënien dramatike të rezervimeve që tensionet rajonale kërcënuan fillimisht të shkaktonin.
Por vëzhguesit dhe ekspertët e identifikojnë rentabilitetin si shqetësimin më të thellë.
Për bizneset, rritja e çmimeve në masën e nevojshme për të kompensuar inflacionin rrezikon të dëmtojë më tej konkurrueshmërinë. Ndërkohë, mbajtja e çmimeve të ulëta ngushton marzhet e fitimit, ndërsa kostot e pagave, ushqimeve, financimit dhe të tjera rriten.
Hacioglu thekson gjithashtu mungesën e punonjësve të kualifikuar në turizëm, e cila, sipas tij, po kontribuon në përkeqësimin e cilësisë së shërbimit, pikërisht në kohën kur klientëve po u kërkohet të paguajnë më shumë.
Menaxheri i hotelit në Antalia tha se industria ka nevojë për më shumë vizitorë me të ardhura të larta nga tregje të reja, inflacion më të ulët dhe rimëkëmbjen e kërkesës së brendshme. Ai është tashmë i shqetësuar për vitin e ardhshëm.
Hacioglu është po aq i kujdesshëm për ta shpallur vitin 2026 një sukses.
“Ndoshta mund të shohim rezultate të ndryshme në rajone të caktuara, por në përgjithësi, kur shohim Turqinë, ka një problem serioz”, tha ai.
Me pikun e sezonit që vijon ende në disa destinacione, rezultati përfundimtar mbetet i pasigurt. Por pritshmëritë e Hacioglut janë modeste.
“Nëse e mbyllim vitin në një nivel mesatar”, tha ai, “ndoshta do të lutemi në shenjë mirënjohjeje.”
