Sotheby’s shiti për 190,4 milionë dollarë pikturën “Gështenja në lulëzim” të Vincent van Gogh-ut, mbrëmjen e 18 nëntorit 2026 në Nju Jork. Shuma, që përfshin tarifat e ankandit, vendosi një rekord të ri për veprat e artistit holandez. Konkurrimi mes blerësve zgjati afro pesë minuta.
Rekordin e mëparshëm e mbante “Pemishte me qiparisa”, një pikturë e vitit 1888, për të cilën një blerës pagoi 117,2 milionë dollarë në Christie’s të Nju Jorkut në nëntor 2022. Shitja e fundit e tejkaloi atë shifër me 73,2 milionë dollarë.
Van Gogh e pikturoi “Châtaigniers en fleurs”, titulli origjinal i veprës, në maj 1890, pak ditë pasi mbërriti në Auvers-sur-Oise të Francës. Piktura i përket dy muajve të fundit të jetës së tij. Familja argjentinase Blaquier-Arrieta e bleu në vitin 1975 dhe e mbajti në koleksion për më shumë se gjysmë shekulli.
Përpara ankandit, trashëgimtarët e pronarëve të mëparshëm hebrenj kundërshtuan shitjen. Botuesi gjerman Samuel Fischer e kishte blerë pikturën në Paris në vitin 1909; familja e tij e shiti në vitin 1936. Trashëgimtarët pretenduan se humbjet financiare që familja pësoi nën regjimin nazist e kishin detyruar të hiqte dorë nga vepra.
Përfaqësuesi i tyre, Gunnar Schnabel, i kërkoi Sotheby’s të provonte se shitja e vitit 1936 kishte respektuar vlerën e tregut dhe se familja do ta kishte shitur pikturën edhe pa presionin e rrethanave politike. Ai kërkoi shtyrjen e ankandit deri në sqarimin e këtyre çështjeve.
Marrëveshja mes familjes Blaquier-Arrieta dhe të gjithë trashëgimtarëve ligjorë të Hedwig e Samuel Fischer i hapi rrugën shitjes. Në deklaratën që publikoi Sotheby’s, trashëgimtarët Fischer vlerësuan negociatat dhe njohjen e vuajtjeve të familjes gjatë periudhës naziste. Familja Blaquier-Arrieta përshëndeti marrëveshjen dhe dialogun mes palëve. Palët nuk publikuan kushtet financiare dhe nuk sqaruan nëse marrëveshja parashikon kompensim për trashëgimtarët Fischer.
Megjithëse vendosi rekord, ankandi nuk e arriti vlerësimin paraprak prej rreth 180 milionë dollarësh pa tarifa. Drejtuesi i ankandit e mbylli konkurrimin në 165 milionë dollarë; tarifat e çuan faturën përfundimtare në 190,4 milionë. Ky dallim shpjegon përse rezultati përfundimtar e tejkalon vlerësimin paraprak, ndërsa oferta fituese qëndroi poshtë tij.
j.l./ dita
