Nga Jeta Kodra
Historia e dashurisë midis poetit kombëtar palestinez Mahmoud Darwish dhe balerinës izraelite Tamar Ben-Ami. Kjo marrëdhënie sekrete gjatë viteve ’60 frymëzoi njërën prej poezive më të famshme të letërsisë arabe, “Rita dhe Pushka” (Rita and the Rifle), ku “Rita” ishte emri letrar dhe mbrojtës për Tamarën.
Në mesin e viteve 1960, në qytetin e Haifës, lindi një nga historitë më magjepsëse dhe njëkohësisht tragjike të dashurisë në Lindjen e Mesme. Protagonistët e saj ishin Mahmoud Darwish, atëbotë një poet i ri që po shndërrohej në zërin dhe ndërgjegjen e popullit palestinez dhe Tamar Ben-Ami, një balerinë hebreje izraelite.
Kjo lidhje, e dënuar nga rrethanat politike dhe lufta e vitit 1967, mbeti e fshehur për dekada të tëra, por u përjetësua në letërsinë botërore përmes emrit “Rita”.
Si lindi takimi në Haifa?
Darwish dhe Tamar u takuan për herë të parë gjatë një veprimtarie të Partisë Komuniste Izraelite (Rakah) në Haifa, ku poeti ri lexonte vargjet e tij ndërsa Tamar performonte si balerinë.
Pavarësisht barrierave politike, etnike dhe sociale, mes tyre lindi një lidhje e thellë romantike..Gjatë kësaj periudhe, Darwish i kushtoi asaj poezinë e tij të famshme “Rita dhe Pushka”, e cila më vonë u kthye në një këngë ikonike e interpretuar nga muzikanti libanez Marcel Khalife: ”Midis Ritës dhe syve të mi qëndron një pushkë.”
Me fjalën “pushkë”, poeti simbolizonte konfliktin arabo-izraelit, kufijtë ushtarakë dhe ndarjen e pashmangshme që politika po u impononte dy të dashuruarve.
Ndarja e pashmangshme dhe sekret dekadash
Tragjedia e kësaj dashurie u kthye në realitet me shpërthimin e Luftës në vitin 1967. Tamar Ben-Ami u rekrutua në ushtrinë izraelite (IDF) për shërbim ushtarak, gjë që e bëri të pamundur vazhdimin e marrëdhënies me poetin disident palestinez.
Darwish u arrestua disa herë nga autoritetet izraelite dhe eventualisht u largua në ekzil në vitin 1970, për të mos u kthyer më kurrë në shtëpinë e tij në Haifa.
Për dekada me radhë, lexuesit e poezisë së Darwish-it pyesnin se kush ishte “Rita” e mistershme. Identity i saj u konfirmua publikisht vetëm pas vdekjes së poetit, përmes dokumentarit “Write Down, I am an Arab” (2014) nga regjisorja Ibtisam Mara’ana, ku vetë Tamar Ben-Ami tregoi letrat e dashurisë dhe fotografitë e tyre të përbashkëta nga anët e tranzicionit të viteve ’60.
Një simbol përtej konfliktit
Historia e Mahmoud Darwish dhe Tamar Ben-Ami mbetet një nga dëshmitë më të fuqishme se si arti dhe ndjenja njerëzore mund të kapërcejnë ndarjet më të thella politike, madje edhe kur lufta arrin t’i ndajë trupërisht.
Ajo vazhdon të lexohet dhe kujtohet sot jo thjesht si një romancë e dështuar, por si një metaforë letrare për tragjedinë e dy popujve të mbërthyer në konflikt.
DITA
