Henry Kissinger, ish-sekretari amerikan i shtetit dhe këshilltar për sigurinë kombëtare, një nga figurat më me ndikim dhe më kontrovers të politikës së jashtme në historinë amerikane, ka ndërruar jetë në moshën 100-vjeçare.
Kissinger vdiq të mërkurën (29 nëntor) në shtëpinë e tij në Konektikat, sipas një deklarate nga firma e tij konsulente, Kissinger Associates. Në nder të tij sot kanë nisur homazhet.
Ish-presidenti George W Bush në një deklaratë të lëshuar përmes fondacionit të tij, tha se Amerika ka humbur një nga zërat më të besueshëm dhe më të veçantë në çështjet e jashtme.
Bush tha se atij dhe gruas së tij do t’i mungonte mençuria, sharmi dhe humori i Kissinger-it.
Për mbështetësit, Henry Kissinger ishte një gjeni diplomatik që zotëroi artin e të dalluarit të arritjeve politike si askush tjetër. Për kritikët, ai ishte një kriminel lufte. Për shumicën, ai dhe trashëgimia e tij politike ishin diku në mes.
Kissinger shërbeu si diplomati më i lartë i Amerikës dhe këshilltari i sigurisë kombëtare gjatë administratave të Nixon dhe Ford.
Pavarësisht se u largua nga detyra në mesin e viteve 1970, ai vazhdoi të konsultohej nga brezat e liderëve për dekada.
Kissinger dominoi politikën e jashtme të SHBA në kulmin e Luftës së Ftohtë.
Kush ishte Henry Kissinger?
Për mbështetësit, Henry Kissinger ishte një gjeni diplomatik që zotëroi artin e të dalluarit të arritjeve politike si askush tjetër. Për kritikët, ai ishte një kriminel lufte. Për shumicën, ai dhe trashëgimia e tij politike ishin diku në mes.
I lindur më 27 maj 1923, në Furth, Gjermani, Kissinger, i cili ishte hebre, iku nga persekutimi nazist dhe erdhi në Shtetet e Bashkuara në 1938.
Ai u bë një qytetar i natyralizuar në vitin 1943 para se të shërbente në Luftën e Dytë Botërore dhe më vonë fitoi doktoraturën në Universitetin e Harvardit, ku do të vazhdonte të jepte mësim. Megjithatë, joshja e shërbimit publik e solli atë në punën e qeverisë.
Kissinger filloi të konsultohej me Departamentin e Shtetit dhe Pentagonin për çështjet e sigurisë kombëtare para se të shërbente si këshilltar për sigurinë kombëtare dhe më pas sekretar i shtetit i Nixon.
Ai ishte sinonim i politikës së jashtme amerikane në vitet 1970. Kissinger mori një çmim Nobel për Paqen për ndihmën në rregullimin e përfundimit të përfshirjes ushtarake të SHBA-së në Luftën e Vietnamit dhe vlerësohet me diplomacinë sekrete që ndihmoi Presidentin Richard Nixon të hapte Kinën komuniste ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Perëndimit, e theksuar nga vizita e Nixon në vend në 1972.
Por ai u kritikua nga shumë njerëz për bombardimin e Kamboxhias gjatë Luftës së Vietnamit që çoi në ngritjen e regjimit gjenocidal të Kmerëve të Kuq dhe për mbështetjen e tij për një grusht shteti kundër një qeverie demokratike në Kili.
Në Lindjen e Mesme, Kissinger kreu atë që u bë e njohur si “diplomacia e anijes” për të ndarë forcat izraelite dhe arabe pas pasojave të Luftës së Yom Kipurit të vitit 1973. Qasja e tij detente ndaj marrëdhënieve SHBA-Sovjetike, e cila ndihmoi në zbutjen e tensioneve dhe çoi në disa marrëveshje për kontrollin e armëve, udhëhoqi kryesisht qëndrimin e SHBA-së deri në epokën e Reganit.
Por shumë anëtarë të Kongresit kundërshtuan fshehtësinë e qasjes Nixon-Kissinger ndaj politikës së jashtme dhe aktivistët e të drejtave të njeriut sulmuan atë që ata e panë si neglizhencë të të drejtave të njeriut nga Kissinger në vende të tjera. Asnjë çështje nuk e komplikoi më shumë trashëgiminë e Kissinger-it sesa Lufta e Vietnamit. Kur Nixon mori detyrën në vitin 1969, pasi premtoi një plan “sekret” për t’i dhënë fund luftës, rreth 30,000 amerikanë ishin vrarë në Vietnam.
Pavarësisht përpjekjeve për të zhvendosur më shumë përgjegjësi luftarake te qeveria e Vietnamit të Jugut, përfshirja amerikane vazhdoi gjatë gjithë administratës së Nixon. Kritikët akuzuan Nixon dhe Kissinger për zgjerim të panevojshëm të luftës dhe angazhimi i SHBA përfundoi me rënien e Saigonit në 1975 dhe më shumë se 58,000 amerikanë humbën jetën.
Në një vendim shumë të diskutueshëm, Kissinger ndau Çmimin Nobel të Paqes në vitin 1973 me homologun e tij vietnamez verior Le Duc Tho për marrëveshjet e paqes të Parisit të atij viti; duke përmendur mungesën e paqes aktuale në Vietnam, Tho nuk mund të pranonte se dy anëtarë të komitetit të Nobelit dhanë dorëheqjen në shenjë proteste për çmimin.
Zemërimi i brendshëm në SHBA për luftën u përqëndrua në bombardimet e Laosit dhe Kamboxhias, ku lëvizja brutale e Kmerëve të Kuq përdori bombardimet amerikane si një mjet rekrutimi përpara se të vinte në pushtet dhe të kryente një nga gjenocidet më të këqija të shekullit të 20-të.
“Për mua, tragjedia e Vietnamit ishin përçarjet që ndodhën në Shtetet e Bashkuara që e bënë të pamundur arritjen e një rezultati që ishte në përputhje me sakrificat që ishin bërë,” tha Kissinger për Wolf Blitzer të CNN në 2005 .
Megjithëse epoka e tij si një arkitekt i fuqishëm i politikës së jashtme të SHBA-së u zbeh me rënien e Nixon në mes të skandalit të Watergate, Kissinger vazhdoi të ishte një lëvizës i pavarur, mendimet mbi diplomacinë e të cilit gjithmonë u dëgjuan dhe u morën parasysh.
j.l./ dita
Nje Monster me pak per njerezimin. Ferri po e pret me krahet hapur.
Kissinger ka qene nje nga politikanet me te paskrupullt te Amerikes qe ka gatuar dhe inkurajuar grushtin ushtarak fashist ne Kili me 1973 dhe ate te Argjentines ne vitin 1976.
Ai si shef i sigurimit te presidentit Nixon dhe Sekretar shteti i presidentit Ford, ne ate kohe, kishte informacion dhe mbeshteti te dyja keto grushte shteti, me keshilla dhe miliona dollare ndihma te fshehta. Ne keto dy ngjarje u vrane dhe u burgosen me mijera njerez te pafajeshem qe kundershtuan permbysjen me dhune te qeverive demokratike nga juntat ushtarake.
Kissingeri qe e proklamonte vehten si politikan realist dhe “mbronte te drejtat demokratike” ne boten e qyteteruar perendimore, nuk i vrane syte dhe veshet shkelja e te drejtave te njeriut dhe ligjeve te demokracise ne Kili dhe ne Argjentine, se i kishte inkurajuar vete mbrapa kulisave (per te ruajtur interesat politiko-ekonomike te USA).