Gazeta DitaGazeta DitaGazeta Dita
Njoftime Shfleto më tepër
Font ResizerAa
  • Kreu
  • Opinion
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Kronikë
  • Sport
  • Kulturë
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Investigim
  • Dita TV
  • Kopertina
  • Arkiva
  • RRETH NESH
Duke lexuar: Søren Kierkegaard, anatomia e shpirtit njerëzor përballë ankthit, dëshirës dhe vetvetes
Shpërndaje
Gazeta DitaGazeta Dita
Font ResizerAa
  • Kreu
  • Opinion
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Kronikë
  • Sport
  • Kulturë
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Investigim
  • Dita TV
  • Kopertina
  • Arkiva
  • RRETH NESH
Kerko
  • Kreu
  • Lajmi i fundit
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Analiza
  • Politike
  • Ekonomi
  • Kronike
  • Opinion
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Bote
  • Sport
  • Dita TV
  • Lifestyle
  • Enciklopedi
  • Europa/Analize
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Komunitet
  • Kopertina
  • Kulture
  • Kuriozitete
  • Metropol
  • Shendetesi
  • Teknologji
  • Telebingo
  • Televizion
  • RRETH NESH
Sign In
Na ndiqni
Gazeta Dita > Blog > Kuriozitete > Søren Kierkegaard, anatomia e shpirtit njerëzor përballë ankthit, dëshirës dhe vetvetes
Kuriozitete

Søren Kierkegaard, anatomia e shpirtit njerëzor përballë ankthit, dëshirës dhe vetvetes

Published: November 18, 2026
Shpërndaje

Søren Kierkegaard, një nga pararendësit e mëdhenj të ekzistencializmit dhe anatomisti i ankthit njerëzor, e pa njeriun si një qenie që zgjohet në botë jo përmes harmonisë, por përmes paradoksit.

Çdo mendim i tij nis si dyshim dhe përfundon si një thirrje e brendshme, si një zë që e çan qetësinë e ekzistencës për ta shtyrë njeriun drejt vetvetes, e jo thjesht drejt botës.

Në shkrimet e tij, shpesh të përshkuara nga një elegancë therëse, Kierkegaard vëren se gëzimet tona ngjajnë me ato insekte që vdesin menjëherë pas çiftëzimit.

- Publicitet -

Çasti i kënaqësisë së plotë, kulmi i lumturisë, duket se shuhet pikërisht në momentin kur arrihet, duke lënë pas një zbrazëti të mprehtë. Këtu shfaqet njëri prej paradokseve të ekzistencës, ajo që dëshirojmë me gjithë qenien tonë, sapo bëhet e jona, mund të humbasë magjinë që kishte kur ishte ende e paarritshme.

Në Enten–Eller (Either/Or), Kierkegaard shtjellon përmes figurës së estetikut dhe përvojës së dëshirës një gjendje të tillë shpirtërore. Përmbushja nuk e shuan domosdoshmërisht etjen njerëzore, shpesh, ajo vetëm e zhvendos atë drejt një dëshire tjetër. Kështu, njeriu vazhdon të kërkojë, i shtyrë nga një forcë që është njëherazi krijuese dhe shkatërruese, sepse i jep drejtim jetës, por edhe e mban të lidhur me mungesën.

Kësisoj, njeriu jeton mes ekstazës dhe zbrazëtisë, mes dëshirës dhe shuarjes së saj, në një lëvizje të pandërprerë që zbulon një prej tensioneve themelore të ekzistencës, jetën që ushqehet edhe nga pamundësia për t’u përmbushur plotësisht.

Por papërsosmëria më e thellë njerëzore, në këndvështrimin e Kierkegaard-it, nuk qëndron vetëm te pamundësia për të përmbushur dëshirat, por edhe te mënyra se si njeriu i ndërton dhe i drejton ato.

Shpesh, ne dëshirojmë pikërisht atë që na largon nga vetvetja, ndërsa u shmangemi atyre përvojave që mund të na ndihmonin të bëheshim më të vërtetë me veten.

Në këtë përmbysje të dëshirës fshihet një nga ironitë më tragjike të natyrës njerëzore.

Në Ditaret dhe në Either/Or, Kierkegaard eksploron kontradiktat e sjelljes njerëzore, përmes figurave dhe situatave që zbulojnë përplasjen ndërmjet asaj që njeriu shfaq dhe asaj që përjeton:

1. Hipokondriku mund të tronditet edhe nga gëzimi, sikur lumturia të ishte një rrezik i fshehtë.
2. Romantiku mund të filozofizojë me finesë për dashurinë që e lëndon.
3. Hipokriti mund të predikojë moralin, ndërsa jeton në kundërshtim me të.
4. Skeptiku mund të endet gjatë në kërkim të besimit.
5. Njeriu që aspiron shenjtërinë mund ta njohë thellësinë e mëkatit përpara se të kuptojë nevojën për shëlbim.

Këto kundërthënie nuk janë thjesht paradokse të sjelljes, por shenja të një përplasjeje më të thellë: asaj ndërmjet njeriut që jemi dhe atij që dëshirojmë të bëhemi.

Shenjtëria, në këtë kuptim, nuk është një lartësi e arritur përmes një pastërtie të lindur, por një udhëtim i vështirë i vetëdijes, i përshkuar nga gabimi, pendesa dhe përgjegjësia. Njeriu nuk mund ta njohë plotësisht mundësinë e tij për t’u ndryshuar pa u përballur më parë me kufijtë dhe errësirat e vetvetes.

Në disa prej pasazheve më prekëse të ditarëve të tij, Kierkegaard shpreh një trishtim të thellë për njeriun e vetmuar, të mbetur si një pikë e vetme në pafundësinë e botës.

Vetmia, në mendimin e tij, nuk është thjesht një gjendje shoqërore, por një përvojë ekzistenciale: të qëndrosh përballë pafundësisë do të thotë të zbulosh brishtësinë e qenies, por edhe përgjegjësinë e pashmangshme për të qenë vetvetja.

Ai sjell edhe figurën e një vajze të vetmuar që ecën nëpër botë, duke e shndërruar këtë pamje të zakonshme në një imazh të brishtësisë njerëzore.

Në të mund të shohim njeriun që përshkon jetën pa bujë, pa dëshmitarë, duke mbartur brenda vetes një vetmi që nuk ka nevojë për tragjedi të mëdha për t’u bërë e ndjeshme. Nganjëherë, vetmia më e thellë nuk shfaqet në çastet e fatkeqësisë, por në zakonshmërinë e ditës.

Në vështrimin e tij ironik dhe tragjik, edhe pleqëria mund të shndërrohet në një çast zbulimi. Kierkegaard-i përmend episodin e Jonathan Swift-it, i cili, sipas rrëfimit të njohur, kishte projektuar në rini një institucion për të sëmurët mendorë, ndërsa në fund të jetës përfundoi vetë në një gjendje të rëndë të shëndetit mendor.

Ky episod nuk duhet lexuar si një arsye për tallje, por si një ironi e hidhur e fatit njerëzor: jeta mund ta vendosë njeriun përballë asaj që dikur e kishte vështruar nga larg.

Njeriu, në rini, ndërton ide dhe forma të bukura për botën; me kalimin e kohës, përvoja mund ta detyrojë të hyjë brenda tyre dhe ta shohë veten në një dritë krejt tjetër. Ajo që dikur ishte gjykim për tjetrin mund të shndërrohet në një përballje me vetveten.

Por një prej reflektimeve më të veçanta që i atribuohet mendimit estetik të Kierkegaard-it, dhe që prek edhe thelbin e kulturës sonë tradicionale, lidhet me fuqinë e poezisë së vjetër popullore.

Ajo ruan një sekret, fuqinë e dëshirimit.

Dëshira në poezinë e vjetër nuk është e vogël, as e turpshme, as llogaritëse. Është një dëshirë që ngrihet drejt qiellit, që shpërthen me madhështi dhe e kapërcen kufirin e interesit të përditshëm.

Ajo nuk është pazar me rrethanat, as përkulje ndaj utilitarizmit të jetës moderne. Është shprehje e një etjeje që nuk kënaqet me atë që është e mundshme, por kërkon të pamundurën.

Aty ku njeriu i kohëve tona priret ta masë dëshirën sipas përfitimit dhe interesit të afërt, poezia e vjetër e ngre atë në përmasat e një aspirate shpirtërore.

I afërmi, sado i dashur dhe i rëndësishëm, nuk mund të përmbushë i vetëm gjithë etjen e shpirtit njerëzor.

Në këtë kontekst shfaqet edhe figura e Don Zhuanit, joshësi legjendar i operës së Mozartit, me 1003 gratë që, sipas katalogut të Leporellos, kishte joshur në Spanjë. Askush nuk e përjeton këtë shifër si një statistikë të zakonshme, sepse miti nuk matet me përmasat e jetës së përditshme.

Don Zhuani është një figurë e dëshirës së pakufishme, e kërkimit të vazhdueshëm të kënaqësisë, por edhe e pamundësisë për të gjetur përmbushje në një objekt të vetëm.

Sot, një Don Zhuan i ri do të rrezikonte të shndërrohej në një karikaturë të vetvetes, në një personazh të ekspozuar ndaj talljes dhe gjykimit të rrjeteve sociale. Jo sepse dëshira njerëzore ka humbur fuqinë, por sepse mënyra se si ajo shfaqet dhe interpretohet ka ndryshuar.

Në kohërat kur mitet kishin përmasa të mëdha, edhe dëshirat merrnin përmasa të tilla. Në kohët kur gjithçka matet, ekspozohet dhe konsumohet me shpejtësi, edhe dëshira rrezikon të humbasë madhështinë e saj.

Kierkegaard-i ishte i bindur se jeta nuk mund të kuptohet vetëm nga jashtë, përmes dukjeve dhe rrethanave, por duhet përjetuar nga thellësia e shpirtit.

Njeriu është një qenie paradoksale, e ndërtuar nga kundërthënie: dëshiron atë që mund t’i bëjë dëm, shmang atë që mund t’i bëjë mirë, largohet nga vetvetja dhe vrapon ta kërkojë atë nëpër botë, për t’u kthyer, shpesh, i zhgënjyer nga ajo që ka gjetur.

Ai na ka lënë një prej mendimeve më të njohura të filozofisë së tij: jeta duhet jetuar përpara, por mund të kuptohet vetëm prapa.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron bukuria tragjike e qenies sonë: te rruga nëpër të cilën kërkojmë vetveten, te dëshira që na shuan dhe na ringjall, te vetmia që na zbulon dhe te përvoja që, edhe kur na rrëzon, mund të na japë mundësinë të rilindim.

Në fund, Kierkegaard-i nuk kërkon prej nesh një jetë të qetë, të mbrojtur nga dyshimi dhe tronditja, por një jetë autentike, të jetuar me vetëdije dhe përgjegjësi.

Ai na kujton se ankthi nuk është gjithmonë një armik që duhet mposhtur; mund të jetë edhe shenja e lirisë sonë, dëshmia se jemi përballë mundësive që na kërkojnë të zgjedhim.

E vërteta, për Kierkegaard-in, nuk fillon te ajo që njeriu përsërit, por te ajo që ai guxon të përvetësojë me gjithë qenien e vet. Ajo kërkon më shumë se njohje: kërkon përfshirje, vendim dhe përgjegjësi.

Sepse të gjesh vetveten nuk do të thotë thjesht të zbulosh se kush je, por të marrësh përsipër të bëhesh ai që duhet të jesh.

Dhe kjo është thirrja e tij më e thellë: mos ik nga ankthi yt, mos u fshih pas dëshirave të tua, mos ia dorëzo të tjerëve përgjegjësinë për ekzistencën tënde.

Përballu me vetveten.

Sepse vetëm ai që guxon të hyjë në thellësinë e qenies së tij mund të dalë prej saj si një njeri më i lirë.

j.l./ dita

Shpërndaje këtë artikull
Facebook Email Printo

Lajmi i Fundit

  • Søren Kierkegaard, anatomia e shpirtit njerëzor përballë ankthit, dëshirës dhe vetvetes
  • Zbulohet pas 15 milionë vjetësh fosili i bletës në Zelandën e Re
  • Malaria në Shqipëri, ISHP zbulon sa raste janë regjistruar
  • Nёse problemi ёshtё 2008, problemi ёshtё proporcionali!
  • Buxheti 10 miliardë euro: Çfarë ulet, kush taksohet dhe ku shkojnë paratë në 2027-ën

Komentet e Fundit

  1. demo on Nёse problemi ёshtё 2008, problemi ёshtё proporcionali!
  2. shtetas shqiptar on Shqipëria blen 210 milionë dollarë raketat e avancuara HIMARS nga Shtetet e Bashkuara
  3. demo on Beteja e 17 nëntorit për Tiranën në arkivat amerikane: Një ofertë e heshtur për grusht shteti që u refuzua në fushëbetejë
  4. nastradini on VIDEO: A është normale?
  5. Dashi on VIDEO: A është normale?

Kategori

Merr te rejat më të fundit

Ndiqni Gazeta Dita duke vendosur emailin tuaj më poshtë dhe do të njoftoheni për të rejat më të fundit

[mc4wp_form]

Gazeta DitaGazeta Dita
© Copyright Gazeta Dita 2012. Të gjitha të drejtat e rezervuara



Welcome Back!

Sign in to your account

Username or Email Address
Password

Lost your password?