Thonë se është zbuluar nga mjeku Ancel Benjamin Keys.
Tashmë është njohur nga UNESCO dhe është përfshirë në listën e trashëgimive të njerëzimit që në vitin 2010.
Bëhet fjalë për atë që njihet si “dieta mesdhetare”
Mbi 10 000 studime, nga të cilat pothuajse 5 000 në pesë vitet e fundit, tregojnë se ky model ushqimor është i pranuar shkencërisht si aleat në ruajtjen e shëndetit të njeriut dhe si një mënyrë për të mbrojtur organizmin nga sëmundjet kronike dhe inflamatore.
Cfarë është dieta mesdhetare?
Drithëra, fruta, perime, fara dhe vaj ulliri. Përdorim i rralluar i mishit të kuq dhe yndyrave shtazore, konsumim i moderuar i peshkut, mishit të bardhë (pulave), bishtajoreve, vezëve, produkteve të qumështit, verës së kuqe dhe ëmbëlsirave.
Kjo dietë asociohet me një jetëgjatësi të lartë tek të rriturit dhe rrezik më të ulët të sëmundjeve serioze kronike kardiovaskulare dhe vaskulare, diabetit të tipit 2, kancerit, astmës dhe alergjive.
Dikur ka qenë shumë e pranishme afër Shqipërisë, veçanërisht në jugun e Italisë, ku sot është përherë e më pak e pranishme.
Sondazhe të ndryshme tregojnë se edhe vetë qytetarët e Italisë Jugore janë larguar nga kjo dietë dhe kanë rritur ndjeshëm konsumin e sallamrave, yndyrnave dhe sheqernave.
Braktisja e kësaj diete, dikur mbizotëruese në këtë zonë, ka prekur jo vetëm Italinë, por të gjitha vendet e zonës mesdhetare.
Ndërkohë që vendet e pasura të Europës Veriore dhe disa vende të tjera të botës po e zbulojnë së fundmi dietën mesdhetare dhe po e aplikojnë atë gjerësisht në mënyrën sesi ushqehen.
Braktisja e “dietës së tyre” të dikurshme, nga italianët dhe popullatat e tjera mesdhetare është e lidhur me stilin e tyre të sotëm të jetesës, por edhe me kushtet ekonomike.
Thelbësore është rritja e çmimeve të ushqimeve tipike të kësaj diete, veçanërisht frutave dhe perimeve. Kjo ka bërë të përqafohet në masë konsumi i produkteve pak a shumë të industrializuara të dietave perëndimore.
Mesdhetarët po hanë tani ushqime të lira të shpejta dhe të lehta për t’u konsumuar, si yndyrat shtazore, sheqernat dhe mishrat e përpunuar, ndërsa kanë reduktuar përdorimin e bishtajoreve, drithërave, frutave dhe perimeve sepse ato duan kohë të gatuhen por edhe janë shtrenjtuar
Kateringu masiv gjithnjë e më i përhapur, i ka bërë mesdhetarët përtacë duke përqafuar forma të të ngrënit jashtë shtëpisë, dhe dukebraktisut kryesisht frutat dhe perimet, të cilat në disa raste pothuajse nuk ekzistojnë.
Pra shumë pjata tipike të dietës mesdhetare, të cilat kërkojnë pak a shumë kohë të gjatë gatimi, zëvendësohen me gatimet e shpejta.
Ndaj dieta mesdhetare sot është bërë një privilegj i të pasurve që kanë shërbyer në shtëpi dhe nga ana tjetër mund të përballojnë cmimet përherë në rritje të ushqimeve organike, pa aditivë dhe konservues, pra të pa-industrializuara.
Njerëzit me të ardhura më të ulëta, gjithashtu nuk munden më tapërballojnë këtë dietë qoftë për mungesë të informacionit mbi dobitë e saj, qoftë për shkak të cmimeve. Nuk është rastësi që pikërisht të varfërit kanë tani përqindjen më të lartë të obezitetit, diabetit, sëmundjeve kardiovaskulare dhe disa lloje kanceri.
Sot braktisja e dietës mesdhetare nuk është thjesht një problem shëndetësor, por sot dhe akoma më shumë në të ardhmen, një çështje socio-ekonomike.
Me shkurtime nga: Il Fatto Alimentare
