Veteranët dhe pasardhësit e tyre mes të shkuarës dhe të ardhmes

Nasho Bakalli

Ajo që e dallon shqiptarin e vërtetë është aftësia për ta njohur të ardhmen. Kjo veçori bëri të mundur pjesëmarrjen në Rilindjen Kombëtare, shpalljen e Pavarësisë, dhe në Luftën e Dytë Botërore për shembjen e nazifashizmit. Kjo veçori bëri gjithashtu të mundur formatimin unitar, në nivel shtetëror, të popullit shqiptar, dhe emancipimin shpirtëror të gjitha shtresave sociale, si dhe mbështeti zhvillimin shoqëror të punës, arsimit, kulturës, mbrojtjes të Atdheut… Vështrimi tek e ardhmja e ngre moralin e njeriut, por, ai është gjithashtu burim i depresioneve dhe anktheve që ndjejmë pavarësisht nëse këto të fundit lidhen me vlerësime për jetën, apo me shqetësime për kombin. Shikimi drejt të ardhmes, me vetëdije dhe pa vetëdije, është funksioni qendror i trurit. Fuqia që marrim nga njohja e të ardhmes na bën të mençur. Kjo e fundit nuk është një mburrje por një përcaktim i cili provohet nga fakti i padiskutueshëm se shumica dërmuese e shqiptarëve sot nuk janë pengje të të shkuarës, dhe të tashmes tyre. E kjo shumicë janë ata që quhen – veteranë të Luftës e të Punës dhe pasardhësit e tyre. Nga një sondazh i kryer me 200 veteranë e pasardhës me tipare të ndryshme sociale, kulturore, profesionale, e krahinore – me qëllim për të regjistruar mendimet e tyre në gjendjen shpirtërore të çastit – na rezultoi se ata mendonin për të ardhmen e vendit tre herë më shpesh se për të shkuarën.
* * *
Shekuj më parë popujt e Europës sundoheshin në emër të të drejtës të trashëguar e mbrojtur ajo nga një fuqi e lartë madhore, ose, prej klanesh që nuk kishin shpesh herë asnjë lidhje historike a gjaku me popujt nën sundim. Popujt qeveriseshin në emër të Perëndisë prej perandorëve, dhe mbretërish e feudalësh gjithfarësoj. Këta individë dhe institucionet përkatëse nuk kurseheshin ta garantonin popullin se do ishin zëdhënës të shkëlqyer të interesave të tij në botën e përtejme. Pra europianët nuk kishin të drejta për sa u përket interesave të përgjithshme, ato kishin vetëm detyra skllavi, bujkrobi, argati, punëtori, fshatari, nëpunësi, apo ushtari për zbatimin praktik të projekteve që krijonin sundimtarët e Europës.

Me mbarimin e Luftës Dytë Botërore të gjithë popujt e shtypur të Europës fituan independencën dhe liritë demokratike. Europa i nderon pakufi veteranët e luftës çlirimtare.

Lufta e Dytë Botërore solli lartësimin e vetëdijes kombëtare edhe te popujt e tjerë në botë; lindën lëvizjet nacionalçlirimtare antikoloniale. Paslufta shënoi rënien përfundimtare të sistemit kolonial botëror. Edhe kjo epokë çlirimtare ka veteranët e saj.

Shqipëria, si tërë Europa, nën sundimin vendas dhe të huaj gjendej keq e më keq. I mungonin të drejtat e njeriut, i mungonin të drejtat e popullit, i mungonin edhe mjetet materiale me anën e të cilave të mund të luftonte me qëllim që të fitonte këto e të tjera të drejtat.

Kjo gjendje u studiua, programi i veprimit u përgatit, rastet për zbatimin e atij programi erdhën, dhe udhëheqësit të papërkulur, jo reklamaxhinj dhe ambiciozë të korruptueshëm, ju përveshën punës bazuar në doktrinën e Atdhedashurisë. Kur u arrit në përfundimin se ishte punuar politikisht mjaftueshëm për ringjalljen e ndjenjës kombëtare filloi organizimi për luftë, dhe, ca pak njerëz fillimisht, bazuar te bindjet vetiake, me ndihmë materiale prej shumicës të popullit të shtypur, pa ndihmë të qartë nga jashtë, morën pushkën në dorë kundra nazifashizmit e tradhëtarëve, dhe, derdhën gjakun e trupit të tyre në tokën amtare për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarit, të popullit.

Ngatërrohet sot veprimtaria e organizuar patriotike e partizanëve gjatë Luftës Dytë Botërore me veprimet e tjera “patriotike” të detyrueshme për një takëm shqiptarësh, ose, me veprimet me rrënjë tërësisht të kundërta – kuislinge. Ngatërohet sepse synojnë ta falsifikojnë historinë e Luftës Antifashiste Nacional Çlirimtare. E si mund të shkulen nga vetëdija e njeriut, manipulohen, digjen, apo burgosen me miliona e miliona faqe gazetash, shkrime, libra, revista, filma, dokumentarë, studimet për të tëra fushat e jetës, teatrot, këngët e vallet, pentagramet e të gjitha llojeve të muzikës, etj., etj., vepra të krijuara çdo ditë për 45 vite rresht. Sikur zjarri ti bjerë tërë Shqipërisë kopje të shumta të tyre ruhen në institucionet përkatëse shtetrore e private në të katër anët e botës.
Shteti shqiptar, pas Luftës Dytë Botërore, i evidentoi me themel veteranët – siç bëri tërë Europa. Vlerësoi lart jo vetëm ndihmesën e tyre me armë në dorë për çlirimin e Shqipërisë, po edhe punën e palodhur krijuese për rindërtimin e përparimin e vendit. Mirënjohja është një ndjenjë e ndritshme, aq shumë e shkëlqyer, saqë i verbon ata që janë mësuar të rrojnë si irriqi në errësirë.

Në Athinën e lashtë jetonte një njeri i drejtë, quhej Aristidh. Sundimtarët e asaj kohe nuk i duronin dot ligjëratat publike të Aristidhit për të drejtat e njeriut dhe të popullit e vendosën që ai të internohej – si kriminel i drejtë – në një vend tjetër. Vendimi merrej, sipas zakonit, duke shkruajtur emrin e të pandehurit, para një gjykate popullore, mbi një copë qiramidhe e cila hidhej në një vend të caktuar, e kështu të dukej se sa shumë ishin ata që miratonin dënimin e vendosur. Një athiniot analfabet duke shkuar udhës për në gjykatë gjeti Aristidhin, të cilin nuk e njihte personalisht, dhe iu lut që t’ia shkruante emrin e Aristidhit mbi qiramidhe. Aristidhi, duke shkruajtur emrin e vet, e pyeti nëse e njihte atë njeri të cilin po e dënonte. Analfabeti u përgjigj pa të keq “jo, po u mërzitëm duke dëgjuar ta quajnë njeri të drejtë”.

Kështu po sulmohen sot veteranët tanë. Mërzitja e disa individëve, media, partive politike, organizatave (jo) fitimprurëse, etj., ndaj veprës patriotike të veteranëve të luftës dhe të punës mendoj se është më shumë një vorbull paditurie, sesa, reagim udhëzues për veprim. Mërzitja nuk është pasojë e traumave të të kaluarës dhe streseve të kohës sotme; as e faktit se veteranë e luftës e të punës dhe pasardhësit e tyre po e përcjellin me frymë realiste depresionin ekonomik – social – politik kombëtar. Mërzitja e tyre, në analizë të fundit, na tregon se ata nuk janë në gjendje të dallojnë vizionet e shtrembëruara që kanë përpara, që ka përpara Shqipëria e më gjerë Europa.

Veteranët e pasardhësit e tyre shikojnë kudo përpara. Kjo sjellje bazohet jo vetëm tek përvojat vetjake po edhe te mësimet që nxjerrim nga të tjerët rreth e rrotull. Ne jetojmë, punojmë, lidhemi individualisht, e familjarisht në grupe të mëdha sociale, sepse, edhe më parë bashkërisht e kemi pas ndërtuar të ardhmen. Kultura, gjuha, ndarja e punës, dituria, ligjet, dhe teknologjia e komunikimit, etj., na hynë në punë ngaqë duam të dimë mirë e më mirë se çfarë do të bëjmë vet, si dhe, çfarë do të bëjnë edhe shqiptarët e tjerë në të ardhmen e afërt e të largët. Shqipëria, është e të gjithëve.

Rrjedhshmëria e kujtesës tonë, fakti që ajo vazhdon ta pasurojë historinë kombëtare, vlerësohet si defekt nga ndonjë individ, juri, institut, akademik, grup pune, e të tjerë të korruptuar… Rrjedhshmëria e kujtesës është një veçori, jo një defekt, sepse ne e metabolizojmë atë duke nxjerrë, rritur, riprodhuar, ruajtur, rikombinuar, dhe përshtatur çdo qelizë informacioni të situatave në horizont. Ne bëjmë sakrifica sot jo për të fituar shpërblime nesër, por, që të rrojë Shqipëria.

Politikanët, e të tjerë., i shpërdorojnë sakrificat patriotike të shumicës dërmuese të shqiptarëve. Ata e përziejnë të shkuarën e tyre amorfe me të tashmen e tyre të korruptuar, i ngatërrojnë këto dy kohë edhe në hapësirat përkatëse me qëllim që ta pengojnë popullin të shohë të ardhmen, të vërtetën që e pret.
Të jesh veteran dhe pasardhës i tyre do të thotë, në fund të fundit, të mos trembesh kurrë nga e kaluara sepse luftove, punove, dhe po punon me sy e mendje gjithmonë nga e ardhmja.