Bordi i Paqes, pjesëmarrësit, mungesat dhe përçarja në Evropë

Bordi i Paqes i ngritur nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, me objektiv fillestar rindërtimin e Rripit të Gazës dhe më pas me mandat të zgjeruar për menaxhimin e krizave ndërkombëtare, zhvillon sot mbledhjen e tij të parë në Washington.

Në axhendë përfshihen çështje thelbësore, si çarmatimi i Hamasit, madhësia e fondit për rindërtimin e enklavës palestineze dhe garantimi i rrjedhës së pandërprerë të ndihmës humanitare drejt Gazës, tema që pritet të vënë në provë efektivitetin e organit të ri në periudhën në vijim.

Në mbledhjen e sotme marrin pjesë 47 shtete, nga të cilat vetëm disa gëzojnë statusin e anëtarit të plotë, si dhe Bashkimi Evropian me rol vëzhgues. Rindërtimi i Gazës përbën misionin e parë zyrtar të Këshillit, i cili ndodhet nën kontrollin e plotë të presidentit amerikan.

Takimi do të zhvillohet në “Institutin Amerikan për Paqen Donald J. Trump”, i cili u riemërua së fundmi në nder të presidentit amerikan, dhe do të nisë në orën 09:00 me orën lokale (15:00 me orën e Shqipërisë).

Fjalime pritet të mbajnë, ndër të tjerë, Trump, Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio, si dhe ish-kryeministri britanik Tony Blair.

Sipas Shtëpisë së Bardhë, do të shpallen angazhime për mbledhjen e 5 miliardë dollarëve për Rripin e Gazës, si dhe për dërgimin e “mijëra” ushtarëve që do të marrin pjesë në një forcë stabilizimi.

Çarmatimi i Hamasit, si kusht për nisjen e misionit të kësaj force stabilizuese, mbetet një çështje e ndërlikuar. Për këtë arsye, dislokimi i saj nuk pritet të ndodhë para disa javësh ose muajsh.

“Nuk kemi iluzione për sfidat që paraqet demilitarizimi, por jemi inkurajuar nga mesazhet që kemi marrë nga ndërmjetësit”, deklaroi një zyrtar i lartë amerikan.

Një anëtar i Bordit të Paqes, i cili kërkoi të ruajë anonimitetin, theksoi se plani për Gazën përballet me pengesa të mëdha.

Ai shtoi se një nga çështjet kryesore të pazgjidhura është se kush do të negociojë me Hamasin, ndërsa një tjetër problem serioz mbetet rrjedha e ndihmës humanitare, të cilën e cilësoi “katastrofike”, duke theksuar urgjencën për rritjen e saj. Megjithatë, edhe nëse ndihma shtohet, mbetet e paqartë se kush do ta shpërndajë atë.

Një rival i OKB-së?

Përveç Gazës, Bordi i Paqes ka si mision “të garantojë paqe të qëndrueshme në zonat e goditura ose të kërcënuara nga konfliktet”.

Në letër, kjo mund të nënkuptojë konkurrencë me United Nations, të cilën Trump e ka cilësuar si joefektive.

Anëtarët e përhershëm të Bordit duhet të paguajnë 1 miliard dollarë për anëtarësim, çka ka nxitur kritika se ai mund të shndërrohet në një version me pagesë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Presidenti i Brazilit, Luiz Inácio Lula da Silva, e ka cilësuar Bordin si “një OKB të re, ku Trump do të jetë i vetmi zot”.

Donald Trump është në thelb presidenti i plotfuqishëm i Bordit, pasi vetëm ai ka autoritetin të “ftojë” krerë të tjerë shtetesh dhe qeverish për t’u bashkuar, si dhe mund të revokojë lehtësisht pjesëmarrjen e tyre.

Kush merr pjesë në Bordin e Paqes?

Liderë të akuzuar për prirje autoritare ose që kanë përqafuar ideologjinë e Trumpit, si dhe vende që shqetësohen për të ardhmen e Gazës apo synojnë të ruajnë marrëdhënie të mira me presidentin amerikan, kanë njoftuar pjesëmarrjen e tyre.

Izraeli do të përfaqësohet nga ministri i Jashtëm Gideon Sa’ar. Në mbledhje do të jenë të pranishëm kryeministri i Hungarisë Viktor Orbán dhe presidenti i Argjentinës Javier Milei.

Shumë vende arabe i janë bashkuar Bordit: Egjipti do të përfaqësohet nga kryeministri Mostafa Madbouly, ndërsa Jordania nga ministri i Jashtëm Ayman Safadi.

Presidenti i Indonezisë, Prabowo Subianto, është shprehur i gatshëm të dislokojë 8.000 ushtarë për forcën e stabilizimit, ashtu si edhe disa liderë të Azisë Qendrore që i janë bashkuar Këshillit.

Gjithashtu, pjesëmarrjen e tyre e kanë njoftuar Shqipëria, Armenia, Azerbajxhani, Bjellorusia, Bullgaria, Kamboxhia, El Salvadori, Kazakistani, Kosova, Mongolia, Pakistani, Paraguaji, Uzbekistani dhe Vietnami.

Kush mban distancë?

Partnerët tradicionalë të mëdhenj perëndimorë, si edhe rivalët kryesorë të SHBA-së, në pjesën më të madhe kanë shmangur anëtarësimin si themelues në Bordin e Paqes. Fuqitë e mëdha të Jugut Global, si Brazili, India, Meksika dhe Afrika e Jugut, nuk e kanë pranuar ftesën e Trumpit.

Evropa paraqitet e përçarë lidhur me qëndrimin që duhet të mbajë për mbledhjen e sotme.

Disa vende do të marrin pjesë si “vëzhgues”, si Italia dhe Gjermania. Edhe BE-ja ka zgjedhur të njëjtën qasje dhe do të përfaqësohet nga komisionerja Dubravka Šuica. Megjithatë, Franca, Spanja, Belgjika dhe Irlanda, ndër të tjera, kritikuan vendimin e Brukselit.

Trump tërhoqi ftesën e dërguar Kanadasë, ndërsa Vatikani refuzoi të marrë pjesë.

Kina, e cila është ftuar, nuk ka shprehur qëllim për pjesëmarrje dhe ka theksuar vazhdimisht angazhimin e saj ndaj sistemit ndërkombëtar me në qendër OKB-në.

Japonia po shqyrton ende vendimin për pjesëmarrje zyrtare në Bordin e Paqes. Sipas raportimeve mediatike, në mbledhjen e sotme pritet të dërgojë të dërguarin e saj për Gazën.

j.l./ dita