Njoftimi i Christine Lagarde për largimin e parakohshëm nga drejtimi i Bankës Qendrore Evropiane (BQE) ka shkaktuar një valë reagimesh në Francë, ku gjithnjë e më shumë po diskutohet mundësia që ajo të jetë një nga kandidatet e mundshme për presidencën e vendit.
Mandati i saj përfundonte në tetor, por largimi i paralajmëruar për nëntor? Jo, për shkurt, e vendos atë jashtë drejtimit të BQE-së pikërisht në prag të fushatës presidenciale franceze. Ky vendim ka ngritur dyshimet se ish-drejtuesja e Fondit Monetar Ndërkombëtar mund të synojë Pallatin Élysée.
Lagarde nuk ka dhënë një shpjegim të drejtpërdrejtë për planet e saj të ardhshme, por ka deklaruar se nuk mund të qëndrojë më neutrale.
“Dua të kem lirinë e fjalës, lirinë e shprehjes dhe mundësinë për t’u angazhuar në çështje që nuk lidhen me politikën monetare”, u shpreh ajo para gazetarëve, duke shtuar se zëri dhe veprimet e saj mund të ndihmojnë në mbrojtjen e parimeve që i konsideron të rëndësishme.
Prej muajsh qarkullonin zëra për një largim të parakohshëm të saj nga BQE. Një tjetër mundësi e përmendur në media ishte marrja e drejtimit të Forumit Ekonomik Botëror në Davos.
Megjithatë, në Francë vëmendja është përqendruar kryesisht te mundësia e një kandidimi presidencial.
Ish-ministri francez i Financave, Bruno Le Maire, e mirëpriti idenë e rikthimit të Lagarde në jetën politike, duke shprehur shpresën se ajo do të luajë një rol të rëndësishëm në vitet e ardhshme.
I pyetur nëse mund të merrte një post ministror, Le Maire u shpreh se, nëse Lagarde po rikthehet në politikë, ka gjasa të synojë diçka më të madhe.
Edhe Gabriel Attal, një prej figurave të partisë Renaissance të presidentit Emmanuel Macron dhe kandidat i mundshëm në garën presidenciale, nuk e përjashtoi mundësinë e përballjes me Lagarde në një proces paraprak përzgjedhjeje të kandidatit të kampit qendror.
Lagarde, figura që mund të bashkojë të moderuarit kundër Le Pen
Hyrja e mundshme e Christine Lagarde në garën presidenciale do të ndryshonte ndjeshëm ekuilibrat politikë në Francë.
Aktualisht, kampi i qendrës dhe i së djathtës së moderuar përballet me vështirësi për të nxjerrë një kandidat të vetëm që mund të sfidojë forcat populiste.
Sipas sondazheve të përmendura në artikull, Marine Le Pen kryeson me rreth 35 për qind të mbështetjes, ndërsa Jean-Luc Mélenchon renditet pas saj. Ndërkohë, Édouard Philippe, Gabriel Attal dhe Bruno Retailleau mbeten në nivele dukshëm më të ulëta.
Në këtë situatë, komentatori francez dhe ish-kryeredaktori i gazetës “Le Monde”, Jean-Marie Colombani, e konsideron Lagarde një figurë me potencial për të bashkuar kampin e moderuar.
“Ajo plotëson shumë nga kriteret. Ka profilin ideal për një kamp politik që po kërkon me dëshpërim një figurë udhëheqëse”, është shprehur Colombani.
Një nga arsyet që mund ta favorizojë Lagarde është edhe situata e vështirë ekonomike dhe financiare e Francës. Vendi po përballet me borxh të lartë publik, paqëndrueshmëri politike, një parlament të fragmentuar dhe vështirësi për të kontrolluar shpenzimet buxhetore.
Në këtë kontekst, përvoja e saj në drejtimin e BQE-së dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar mund të shihet si një avantazh përballë kandidatëve të tjerë.
Një precedent i ngjashëm është rasti i Italisë, ku ish-presidenti i BQE-së, Mario Draghi, mori drejtimin e qeverisë në vitet 2021-2022, në një periudhë të vështirë për vendin.
Largimi nga BQE, një lëvizje me pasoja politike?
Koha e zgjedhur për largimin e Lagarde ka nxitur gjithashtu debate mbi prapaskenat politike të këtij vendimi.
Përfundimi i mandatit në shkurt, në vend të tetorit, do t’i japë asaj mundësinë të shprehet më lirshëm për gjendjen ekonomike të Francës dhe masat që duhen ndërmarrë për të shmangur një krizë të borxhit publik.
Nga ana tjetër, largimi i saj para zgjedhjeve i krijon qeverisë aktuale franceze më shumë hapësirë për të ndikuar në procesin e zgjedhjes së pasardhësit të saj në krye të BQE-së.
Gjatë vitit 2027 pritet të hapen disa pozicione të rëndësishme në institucionet drejtuese të bankës qendrore, përfshirë edhe postin e kryeekonomistit, që aktualisht mbahet nga irlandezi Philip Lane.
Presidenti Emmanuel Macron deklaroi se tranzicioni në krye të BQE-së duhet të përgatitet në mënyrë të rregullt dhe në bashkëpunim me partnerët evropianë.
Megjithatë, partitë e Marine Le Pen dhe Jean-Luc Mélenchon e kanë kritikuar këtë zhvillim, duke pretenduar se një largim i parakohshëm i Lagarde mund t’i japë Macronit mundësinë të negociojë emërimet e reja përpara se të zhvillohen zgjedhjet presidenciale.
Sipas tyre, kjo do të ishte një ndërhyrje në një proces që duhet të respektojë vullnetin e votuesve francezë.
Sa e preferuar është Lagarde nga francezët?
Edhe pse nuk ka ende sondazhe që matin drejtpërdrejt mbështetjen për Christine Lagarde si kandidate presidenciale, të dhënat e publikuara nga instituti Ifop tregojnë se ajo gëzon një nivel relativisht të lartë njohjeje dhe vlerësimi në opinionin publik.
Në sondazhin e tetorit për personalitetet më të pëlqyera në Francë, 44 për qind e të anketuarve kishin një opinion pozitiv për të, ndërsa 41 për qind shpreheshin negativisht.
Mbështetja e saj është veçanërisht e lartë te votuesit konservatorë, ku arrin në 86 për qind, te mbështetësit e Partisë Socialiste me 81 për qind dhe te elektorati i Macronit me 78 për qind.
Megjithatë, ajo ka pak mbështetje mes votuesve të Marine Le Pen dhe Jean-Luc Mélenchon. Për më tepër, Lagarde nuk ka përvojë të konsiderueshme në fushatat zgjedhore kombëtare.
Nga avokate ndërkombëtare në drejtimin e institucioneve më të fuqishme financiare
Christine Lagarde ka lindur në Paris dhe është rritur në Le Havre, në një familje mësuesish. Në rini ka qenë kampione e notit të sinkronizuar, ndërsa karrierën profesionale e nisi në fushën e drejtësisë.
Pas studimeve juridike, ajo u bë pjesë e firmës ndërkombëtare të avokatisë Baker McKenzie, ku arriti deri në postin e drejtueses globale të saj, me seli në Çikago.
Në vitin 2005 hyri në politikë, kur u emërua ministre e Tregtisë në qeverinë franceze. Më pas mbajti disa poste të rëndësishme ministrore, përfshirë atë të ministres së Ekonomisë dhe Financave në qeverinë e presidentit konservator Nicolas Sarkozy.
Në vitin 2011 u emërua në krye të Fondit Monetar Ndërkombëtar, duke drejtuar institucionin gjatë krizës së borxhit në eurozonë dhe disa programeve të shpëtimit financiar.
Karriera e saj u përball edhe me një çështje gjyqësore. Në vitin 2016, një gjykatë franceze e shpalli fajtore për neglizhencë lidhur me miratimin e një pagese të konsiderueshme për një biznesmen, në kohën kur drejtonte Ministrinë e Financave. Megjithatë, gjykata nuk i dha asnjë dënim dhe nuk i regjistroi precedent penal. Lagarde mohoi çdo shkelje.
Në vitin 2019, udhëheqësit e Bashkimit Evropian e emëruan presidente të Bankës Qendrore Evropiane. Pavarësisht dyshimeve fillestare për mungesën e formimit të specializuar në ekonomi, ajo arriti të konsolidojë pozicionin e saj në krye të një prej institucioneve më të rëndësishme financiare në botë.
Por a do të jetë presidenca franceze sfida e saj e radhës?
Në shtator, kur gazeta franceze “La Croix” e pyeti nëse do të kandidonte për presidente, Lagarde e hodhi poshtë kategorikisht këtë mundësi.
“Do të ishte një ide aspak e mirë. Ekziston çështja e vitalitetit, energjisë dhe forcës. Një angazhim i tillë kërkon edhe një sakrificë të pashmangshme. Për më tepër, unë jam 70 vjeç”, deklaroi ajo.
Megjithatë, dorëheqja e parakohshme nga BQE dhe reagimet që pasuan kanë rikthyer në tryezë një pyetje që deri pak kohë më parë dukej e pamundur; a do të jetë Christine Lagarde rivalja e re e Marine Le Pen në betejën për Presidencën e Francës?
j.l./ dita
