Ky shkrim nuk është për të gjithë shqiptarët !!

Dr.Koço Danaj

Botuar në DITA

 

Ad augusta per angusta [Drejt majave përmes shtigjeve të ngushta} – {Shprehje latine}

Përpara se pluralizmi të jetë politik, ai është pluralizëm karakteresh. Brënda tij dhe që përbën thelbin e  këtij Pluralizmi karakteresh,  idealistët  janë shtresa më e spikatur dhe historibërëse  e Pluralizmit të karaktereve.

Por megjithse, asnjë shoqëri zyrtare nuk i do idealistët dhe idetë e tyre nuk pranon ta zyrtarizojë kuptimin e tyre mbi jetën mbi raportin midis jetës personale dhe jetës së vendit, ajo nuk shkëputet dot prej tyre. Ky ka qenë dhe mbetet një ligj i përgjithshëm i shoqërisë njerëzore. Ata bëhen pjesë e historisë së shoqërisë, bile pjesa më e bukur, më tragjike dhe më e paharrueshmëe e kësaj historie.

Abdyl shkrive pasurinë, një barrë me flori!!!

Si histori për t’i parë nëpër filma si „Zogjtë  fshihen pë të vdekur“ apo për t’i lexuar nëpër libra si Martin Iden i Xhek London, si ngjarje për t’i mësuar nëpër shkolla, veprat dhe ëndërrat e idealistëve i duan të gjithë. Ndësa si realitet konkret  shumica  njerëzore nuk rrezikon. Kur gjykatësit në Greqinë e lashtë e dënuan Sokratin të pinte kupën e helmit,  ata, para popullit të Athinës që ishin mbledhur për të parë, zbatuan ligjin e shoqërisë zyrtare, të cilin e kishte shkelur Sokrati me idetë dhe predikimet e tij. Sot, pas mijëra vjetësh askush nuk i di emrat e gjykatësve që dënuan Sokratin, por shumëkush di emrin e mendimtarit dhe idealistit Sokrat, ashtu si di dhe faktin tjetër, se ai nuk pranoi të ikte nga burgu sepse ishte besnik i zbatimit të ligjeve. Por ama, shumëkush nuk ka dëshirë të veprojë si Sokrati, ta pijë kupën e helmit, që të mbetet pas dhjetra apo qindra vjetësh në historinë e njerëzimit apo të mos largohet nga burgu, kur e ka këtë mundësi, për t’i shpëtuar vdekjes.

Në kohën e tij, Isa Boletini, vuri në shërbim të lirisë kombëtare çdo gjë: shtëpinë, pasurinë, fëmijët dhe në fund jetën e tij. Sot të gjithë shqiptarët mburren me të dhe trimërinë e tij. Poetë dhe shkrimtarë shkruajnë për të. Dy revolet e tij në Londër janë bërë legjendare. Të gjithë e kujtojnë dhe e kanë dëshirë këtë trimëri. Por ama shumëkush nuk është i gatshëm të sakrifikojë çdo gjë si bëri Isa.

Shoqëria zyrtare në perandorinë turke i dënoi Abdyl Frashërin dhe Sul Vokshin sepse kishin shkelur ligjet e shoqërisë së atëhershme zyrtare. Sot shqiptarët i kujtojnë me dëshirë, u këndojnë dhe këngë si për shembull: “Abdyl, shkrive pasurinë; një barrë me flori”. Por ama, shumëkush nuk pranon sot ta shkrijë pasurinë e tij, në të kundërt, përpiqet ta shtojë atë.. Deviza djeshme  dhe e sotme e shoqërisë politike dhe civile  shqiptare është: “Atdheun e japim, pasurinë nuk e japim; lirinë kombëtare e japim, jetën nuk e japim!”

Në përgjithësi, nga koha në kohë, shoqëria njerëzore e çdo vendi ka nevojë për shtresën e idealistëve dhe romantikëve për të mbuluar sadopak meskinitetin dhe vulgaritetin e jetës së saj. Në shtresa të ndryshme të shoqërisë njerëzore motivet janë më të ndryshme. Nga të gjitha shtresat e shoqërisë që me kalimin e kohës kërkojnë të mbajnë gjallë si kujtim, ai ideal, mendimet dhe veprat e idealistëve dhe romantikëve, më e interesuar ka qenë dhe është ajo shtresë që dikur ka qenë e njejtë me ate  si në mendime, ashtu edhe në veprime, por që më vonë, e kredhur në jetën materiale i ka braktisur si idetë ashtu dhe shokët e vet.

Le të përpiqemi të depërtojmë në psikologjinë dhe ndërgjegjen e asaj shtrese njerëzore që dikur ka qenë e njëjtë në  ide me shtresën e idealistëve.
një pjesë e kësaj shtrese, e detyruar nga rrethana të ndryshme njerëzore, nga faktorë të ndryshëm politiko-socialë e ekonomikë, ka hequr dorë nga idetë e dikurshme. Për shembull: janë me dhjetra dhe qindra njerëz shqiptarë në Kosovë, që dikur, para dhjetë apo më shumë vjetësh, me forcën dhe frymëzimin e ideve të tyre, kanë përballuar luftën, dhunën dhe torturat, burgjet dhe arrestimet. Burimi i kësaj rezistence ishin idetë e tyre, ishte idealizimi dhe romantizmi i tyre. Shumë prej tyre sot, për arsye të ndryshme, janë shkëputur nga idetë e mëparshme duke ndjekur rrugë dhe forma të tjera jetese, por që kanë si rezultat të fundit tjetërsimin e tyre. Një pjesë e mirë e veprimtarisë së tyre aktuale kalon me kujtimet e viteve të shkuara të tyre ose më shumë me bisedat për shokët e tyre, që akoma vazhdojnë të kenë ato ide të së kaluarës apo me kujtimin e shokëve të rënë në luftë për lirinë e Kosovës. Në rastin më të mirë ata rrojnë me kujtime.

Ç’është kjo veprimtari e tyre, cila është përmbajtja e saj, cila është domethënia e saj? Tek kjo shtresë njerëzish kemi të bëjmë me një brerje të ndërgjegjes me një lloj pendimi ndaj shokëve të tyre dhe ideve të tyre të djeshme. E pafuqishme për të ndjekur ata dhe idetë e tyre, kjo shtresë njerëzish përpiqet të ngushëllojë veten, përpiqet të qetësojë ndërgjegjen, para idealeve dhe atyre që u vranë në emër të këtyre idealeve.

Një pjesë tjetër prej tyre përpiqen të shfajësohen për rrugën aktuale në emër “të kushteve të reja, në emër të krijimit të raporteve të reja” që sot nuk janë si të djeshmet. Dhe këtë e bëjnë vazhdimisht dhe kudo që ndodhen, pa ua kërkuar kurrkush. Pikërisht këtu është brerja dhe vrarja e ndërgjegjes. Sa herë që dalin para njerëzve atyre u duket sikur u thonë: “Pse i latë në baltë idetë tuaja dhe të shokëve tuaj, pse i latë dhe braktisët të rënët?”Ja disa vargje nga një këngë popullore kushtuar Adem Jasharit në Jug të Shqipërisë Natyrale:

Po ku  je Adem Jashari

Ngreu se na mori malli

Të  kërkon gjithë Shqiptaria

Ti e di se cështë Pavarsia

Të ndodhur para kësaj lufte të brendshme, ata përpiqen të qetësojnë shpirtin, të qetësojnë ndërgjegjen, prandaj dhe i vënë një mbulesë gjoja teorike veprimtarisë së tyre të ndryshme. Megjithëse e dinë edhe vetë se mbulesa është shumë e dobët. Pafuqia dhe tjetërsimi i tyre është i vështirë për t’u mbuluar.

Megjithatë, pafuqia dhe tjetërsimi, nuk ndëshkohet. Vetëm konstatohet. 

Ku jetohet më mirë, aty është atdheu!! {“Ubi bene, ibi patria”}

 

Përkrahësit e tezës së sipërthënë  janë kundërshtarët kryesorë të idealizmit dhe idealistëve. Ka qënë dje, është sot, do të jetë edhe nesër. Ata që janë pa atdhe, ose për një atdhe kalimtar, natyrshëm do synojnë neutralizimin e shqiptarëve idealistë që synojnë lartësimin e atdheut të tyre. Por kjo shtresë, nuk bën dot pa ata, prandaj herë pas here detyrohet ti pranojë, respektojë. Por në shumicën e rasteve vetëm pas vdekjes së tyre. Kjo përbën një nga dukuritë më të shpeshta në gjirin e shoqërisë shqiptare në Tiranë, Prishtinë apo Shkup. Kësaj shtrese evokimi dhe rehabilitimi i njerëzve idealistë dhe romantikë nuk i duhet dhe madje as që i shkon ndërmend ta bëjë këtë rehabilitim dhe hyjnizim të tyre për të plotësuar një boshllëk të jetës së njerëzimit. Në të kundërtën, e bën një gjë të tillë vetëm kur ky glorifikim i shërben asaj për përmirësimin dhe forcimin e pozitës së saj shoqërore dhe politike në ambjentin shoqëror.

Le të marrim në fillim  si ilustrim Shqipërinë dhe shoqërinë e saj civile.  Do të shikojmë se në dy epoka, në dy sisteme të ndryshme, thelbi mbetet i njëjtë. Shumë njerëzve në Shqipërinë e djeshme glorifikimi i figurave të ndryshme idealiste, të vrarë në luftë për lirinë e vendit, mbrojtja e tyre, shkruarja e kujtimeve për ta, nuk kishte qëllim pasurimin e jetës së njerëzimit. Qëllimi i vetëm ishte se, duke folur dhe shkruar për ta, duke evokuar bëmat dhe idealizmin e tyre, kjo shtresë krijonte tek shoqëria civile përshtypjen e rreme se edhe ajo karakterizohej nga të njëjtat ide dhe i njëjti karakter dhe kuptim mbi jetën. Kësisoj krijohej një bazë shumë e fuqishme për të ngjitur shkallët e hierarkisë shoqërore dhe politike. Duke qenë në thelb filistinë dhe materialistë, frikacakë apo mashtrues, ata me ndihmën e atyre që nuk ishin më, paraqiteshin para shoqërisë civile si shembëlltyra të përkushtimit, të bëmave heroike, të vetëmohimit dhe sakrificës. Dhe meqë jeta zhvillohej nën emblemën e komunizmit, gjithmonë tregohej kujdes që, jo vetëm idealistët e rënë në luftën nacionalçlirimtare, por edhe të tjerë të rënë më herët, të paraqiteshin, në mos komunistë, të paktën ithtarë dhe simpatizantë të komunizmit. Nuk kishte rëndësi që mjaft prej tyre nuk e dinin se çfarë ishte komunizmi. Rëndësi kishte se vetëm kështu ata shërbenin si trampolim i fuqishëm për shtresën filistine dhe kozmopolite.

E njëjta gjë ështe dhe sot në jetën shoqërore civile shqiptare. I vetmi ndryshim është vetë mbulesa ideologjike. Nëqoftëse dje bëhej kujdes siç thamë më lart, që idealistët të paraqiteshin të paktën simpatizantë të komunizmit, sot në glorifikimet dhe rehabilitimet e figurave të së shkuarës tregohet kujdes që ata të jenë të paktën kundërshtarë të komunizmit. Shtresa filistine dhe materialiste dhe sot është e njëjtë, në qëllim dhe metodat që ndjek.

Le të shkojmë në Kosovë, ku Shqiptariada është më e freskët, por edhe hyjnizimet e ndryshme  janë më të mëdha. Para 20 vjetësh, shumica e atyre qe drejtojnë sot në Kosovë, ishin refugjatë politikë apo ilegalë në Kosovë. Një pjesë prej tyre edhe luftuan, edhe sakrifikuan, ndërsa një pjesë, sot janë të tjetërsuar. Dhe duan ta fshehin këtë, prandaj sa më shumë largohen shpirtërisht nga të ndjerët shqiptar, aq më shpesh shkojnë tek ata që u vranë si shqiptarë.  Në varret e Adem Jasharit, Femi Lladrovcit, Ismet Jasharit, Jusuf Gervalles, Kadri Zekës dhe Bardhosh Gërvallës, çdo vit shkojnë me mijëra njerëz. Shkojnë atje ata që deri dje e kishin shokë ideali me ndjenjën e pendimit që idealin e tyre akoma nuk e kanë realizuar. Por shkojnë dhe shumë të tjerë të cilët në thelb kanë qenë dhe janë kundër idealeve të tyre. Por kësaj shtrese sot vepra e tyre u duhet si një trampolin për të krijuar shëmbëlltyrën e patriotizmit dhe njerëzve me ideale, për të fshehur meskinitetin dhe filisteizmin e tyre. Ashtu siç shkojnë edhe ata që dje kanë qenë shokë ideali me ata, por që sot janë tjetërsuar si karakter. Për luftën e UCK-së sot shkruajnë, flasin dhe e përkujtojnë gati të gjithë. Edhe ata që përkujtimi i saj u shërben si frymëzim dhe shëmbëlltyrë në kushtet aktuale, edhe ata që duke mos patur traditë të kaluar duan t’i krijojnë vehtes traditë, edhe ata që përkujtimi dhe mbrojtja e saj u duhet për të konsoliduar dhe ngjitur shkallët e karrierës politike. Më pak nga të gjithë shkruajnë dhe flasin organizatorët dhe pjesëmarrësit e vërtetë të luftës……………..

Të ndjehesh shqiptar do të thotë  të jesh i lirë të besosh tek Vlerat e kombit tënd, që thjesht do ti quajmë, Shqiptariadë. Të ndjehesh shqiptar do të thotë  që të jesh  hero i mendimit më shumë se hero i veprimtarisë së rëndomtë. Dhe kjo quhet Shën Shqiptaria!

        Është një fenomen, që konkludohet, qoftë edhe me një fjali, por nuk ndodh në një ditë. Dhe nuk ndodh në një ditë për shumë arsye. Atë që në gjuhën e psikologjisë e konsiderojmë tjetërsim I njeriut, ndërsa në gjuhën e përditshme përdorim shprehjen: Ishte bërë tjetër njeri, pra ky proces, nuk ndodh brënda ditës apo një muaji. Eshtë I gjatë, është si një rrugëtim I nisur fillimisht nga kënaqesia që të jep pushteti apo të qënit njeri publik, vazhdon pastaj me përvehtësimin e këtyre kënaqesive  duke mos i konsideruar ato si rrjedhojë e pushtetit, por atribute të mëndjes tënde, thellohet akoma më tej duke zëvëndësuar idetë progresive me të cilat ke kapur pushtetin dhe në emër të të cilave ke fituar votat, me Unin tënd. Dhe përfundon pastaj që për ti ruajtur  të gjitha këto kënaqësira, të kërkosh të tjera ndihma, të tjera rrugë. E kësisoj përfundon jashtë Shqipërisë, tek politika dhe politikanët fqinjë, të cilët të mbështesin dhe përkrahin, jo vetëm me deklarime televizive, por edhe me donacione financiare. Natyrisht  duke të kërkuar  bërjen e këtij apo atij ligji, ndryshimin e këtij apo atij neni, deri në koncesione që atakojnë direkt vëndin tënd ku ti qeveris. Nëqoftëse do të donit më shumë argument  në favor të kësaj teze, do ju sugjeroja të vëzhgonit, një pjesë poltikanësh shqiptarë, në momentet e ngjarjeve të mëdha të së kaluarës,  në momentet e rikujtimit të këtyre ngjarjve. Cfarë del nga ky vëzhgim?  Sa më shumë këta politikanë largohen nga idetë apo idealet e ngjarjes, aq më të mëdha I kanë festimet për ngjarjen. Sa më shumë politikanët që dolën nga radhët e UCK në Kosovë dhe Shqipërinë Lindore në Maqedoni, largohen nga idetë dhe idealet për të cilat u krijua UCK, aq më shumë ata  janë të pranishëm në përvjetorët e të rënëve, aq me ta larta janë tonet, aq më I madh është glorifikimi  I tyre. Pse kështu? Sepse braktisja e ideve dhe idealit, kërkon një mburojë, kërkon një ngushëllim. E ku më mirë se përkujtimi I Adem Jasharit, Fehmi Lladrovcit, Sali Cekut, Ismet Jasharit etj mund të gjëndet ngushëllimi, ku më mirë se tek tonet glorifikuese për ata mund të gjëndet parzmorja. Askund tjetër. Nuk është një gjë e re, kjo që po ndodh me politikanët në Prishtinë dhe Shkup. Kështu ndodh edhe me politikanët shqiptarë  në  Tirane

Prandaj ata nuk duhet ta lexojnë këtë shkrim. Sepse ata  nuk do të jenë dakord me asnjë tezë të këtij shkrimi, por as tezat e shkrimit nuk kanë ata për objekt. Për shëmbull: Ky libër mbron  dhe argumenton tezën se themelet e NATO, i hodhi Skënderbeu dhe Ferdinandi i Napolit para më shumë se 500 vjetësh. Dhe këtë, të vërtetë historike, ky shkrim synon tua bëjë të qartë të gjithë Europës sot. Por për këta politikanë, kjo është herezi, nacionalizëm, aventurizëm etj etj, prandaj më mirë të mos e lexojnë. Këtë shkrim nuk duhet ta lexojnë edhe ata politikanë, intelektualë, shqiptarë të cilët botën e duan për ta shijuar, ndërsa atdheun për “dy metra varr”. Kredo e tyre është: “Ubi bene, ibi patria” (Ku është mirë është atdheu). Këta i ngjajnë Odiseut të lashtësisë. Ju kujtohet se si pas luftës së Trojës, atij ju deshën gjoja  8 vjet për tu kthyer në Itakë, kur rruga zgjaste vetëm 8 ditë. Por pasi shijoi botën, ai u kthye në Itakë vetëm për të vdekur.

Këtë analizë nuk duhet ta lexojnë edhe ata intelektuale kozmopolitë që në emër të gjoja progresit, po shkallmojnë themelet e kombit shqiptar. Ky shkrim mbron tezën se shqiptarët janë një nga djepet më të rëndësishme të  qytetërimit europian, përkundër asaj që ata apo paraardhësit e tyre na kanë mësuar të kundërtën. Ky shkrim mbron tezën se pas legjendës së Jezu Krishtit, që u kryqëzua të “premten e zezë” dhe u ringjall të dielën për të shkuar tek perëndia, ishte edhe një tjetër, por këtë herë shqiptar, me emrin Kostandin që u ngrit nga varri por pas tre vjetësh, për të mbajtur amanetin që i kishte dhënë nënës së tij. Legjenda e Jezu Krishtit, u shkrua, legjenda e Kostandinit shqiptar na ka ardhur si epos, si balladë. Disa nga vargjet e saj janë: “Kostandin, ku je, ku e ke besën që më dhe; Ti që trete besën, dheu mos të tretë.” (Mallkim i madh).  Dhe pas kësaj, Kostandini ngrihet nga varri, shkon dhe merr motrën dhe ja sjell nënës në shtëpi. Dhe prapë ballada qindravjecare thotë, fjalët e motrës: “Në ke ardhur për të mirë, të vishem si gjeraqinë, në ke ardhur për të keq, të vishem si kallogre.” Por Kostandini ja kthen: “Jo motër, sikundër je”. Dhe apogjeu i balladës është: “Kini parë apo nuk kini parë, shkon i vdekuri me të gjallë”. Një Jezu Krisht i dytë, por këtë herë shqiptar. Dhe në më thëntë ndonjë prej tyre se motërzimin e kësaj ballade e gjejmë edhe tek fqinjët tanë, do ti them se po, por në balladën e fqinjëve, Kostandini i merr leje zotit. Kurse Kostandinin shqiptar e ngriti nga varri Besa që i kishte dhënë nënës.

Le të përmëndim dy vargje të motërzimit grek me titull: “Konstandini dhe Aretua”.Ja dy vargjet kryesore: “Konstandin ngreu nga varri të më sjellësh Aretinë / Zoti ta dha lejen dhe Shënjtorët këtë e dinë”

Do të ishte mirë të mos fillonin ta lexonin që në fillim shkrimin edhe ata shqiptarë  që pëlqejnë të kenë ngjarje të rrafshta, të buta, të tjerrura si në netët e dimrit, kur mungesën e të qënit shqiptar gjatë ditës përpiqen ta kompensojnë ose duke i rënë lahutës apo çiftelisë, ose duke kënduar  këngë labçe. Dhe janë këngë që flasin për lavdinë e shqiptarëve, si një ngushëllim për të sotmen e tyre herë herë poshtëruese, herë herë limonti, herë herë revoltuese. Ja një prej këtyre këngëve ngushëlluese: “Kanan Maze nga Shkoza, me nje nofull copa-copa; Kanan, tu prish bukuria, le te rroje Shqiperia. Shqiperia le të rrojë, packa se mbeta pa gojë”.

Por kjo kategori lexuesish nuk do të ndjeheshin mirë me këtë shkrim. Sepse ata nuk janë akoma gati të ndjehen tërë ditën shqiptarë. Arsyeja është se ky shkrim ka deduksione dhe jo përshkrim të  ngjarjes dita me ditë ose ora më orë ; ka analizë politike dhe filozofike dhe jo “tale” . Prandaj kjo kategori shqiptarësh të mirë, duhet të presë dhe të  reflektojë. Eshtë njësoj si me aparatin fotografik, që nuk pranon të fotografojë aq afër sa të dalë fytyra në flu ose dhe e deformuar. Ja një shëmbull jo shumë i zgjeruar, por i mjaftueshëm për t’u kuptuar, të cilin e ka më për zemër kjo shtresë:

Korrupsioni dhe sistemi i korrupsionit

Vëllezër ujqër! Ndihem fort i lumtur

Këtu mes jush, mes kësaj brohorie

Ju jeni kaq fisnikë dhe më pritët

Me ulërima dashurie!!!

Henrik Hajne

Në Shqipëri nuk ka thjesht korrupsion, por sistem korrupsioni. Korrupsioni ka lindur bashkë me njeriun qysh  në lashtësi. Të korruptosh, do të thotë ta bësh për vehte. Dhe korrupsioni do  të zhduket bashkë me njeriun. Ndërsa sistemi i korrupsionit zhduket ose me Diktaturë ose me Demokraci të Demokratizuar. Në Shqipërinë nacional komuniste kishte korrupsion, por nuk kishte sistem korrupsioni, sepse ajo ishte si formë regjimi diktaturë dhe këtë e kishte të gdhëndur edhe në Kushtetutë. Në Shqipëri ka sistem korrupsioni sepse nuk ka Demokraci të Demokratizuar, por në shumicën e rasteve një Demokraci që është  thjesht fasadë. Ndërsa në vëndet e zhvilluara ku Demokracia “demokratizohet” përditë e më shumë, ka korrupsion, por nuk ka sistem korrupsioni.

Të gjithë shqiptarët e tjerë që nuk bëjnë pjesë në ata që thashë më lart, janë të mirëpritur ta lexojnë këtë shkrim. Thelbi i tij është: Për interesa të çastit dhe personale, kompromiset janë  gjithmonë të mundshme,  për qënien nacionale dhe thelbin e saj, kurrë!

E nisa këtë shkrim me një sentencë latine. Po e mbyll me një shprehje tjetër latine që ju takon vetëm idealistëve: Ad astra per aspera {Drejt yjeve përmes vuajtjeve}

 

Bibliografi

Enciklopedi e gjuhës latine

Kostas Varnalis

Noam Comski

Henrik Hajne

Xhek London

Këngë popullore shqiptare

Isa Boletini Jeta dhe vepra

Abdyl Frashëri jeta dhe vepra

Jurgen Habermas Debat me Dominik Shnaper dhe Alen Turain

Raimond Aron

Robert Kastel

—-

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016