Marrëveshja për Ukrainën, ‘çelësi’ pse Trump nuk e nënshtron dot Putin as me kërcënime

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, nuk arriti, siç ishte premtuar gjatë fushatës, të ndërmjetësonte përfundimin e luftës në Ukrainë në ditën e parë të kthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë. Por gjatë javës së tij të parë në detyrë, Trump dhe presidentët e Rusisë dhe Ukrainës vazhduan të shprehnin pozicionet e tyre negociuese përpara një shtytjeje të pritur gjerësisht të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara për t’i dhënë fund konfliktit.

Në Forumin Ekonomik Botëror në Davos javën e kaluar, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky u duk se e kanalizonte Trumpin kur ai qortoi liderët evropianë se nuk investuan më shumë në mbrojtjen e kontinentit për të penguar Rusinë.

Nga ana e tij, Trump kërcënoi se do të vendosë “nivele të larta” taksash, tarifash dhe sanksionesh mbi importet ruse nëse një marrëveshje nuk arrihet së shpejti.

Nxitësi i luftës, presidenti rus Vladimir Putin, ndërkohë tha të premten se ishte “gati për negociata” dhe sugjeroi takimin personal me Trump, duke e përshkruar marrëdhënien e tij me udhëheqësin amerikan si “biznes, pragmatike dhe të besueshme”.

Pavarësisht tonit pajtues, ekspertët dhe ish-zyrtarët e qeverisë ruse dhe amerikane thonë se nuk shohin asnjë shenjë se Putini është gati të zbresë nga qëllimi i tij përfundimtar për të përkulur përgjithmonë Ukrainën sipas vullnetit të tij.

Për presidentin e SHBA, i cili e prezanton veten si personi që bën marrëveshje, ndërmjetësimi për një fund të qëndrueshëm të luftës mund të rezultojë të jetë marrëveshja e tij më e vështirë deri më tani.

“Unë nuk kam parë asnjë provë publike, ose kam dëgjuar nga dikush që besoj që e njeh mirë Putinin, që tregon se ai është i gatshëm të negociojë,” tha Michael McFaul, ish-ambasador i SHBA në Rusi.

Një pikë e rrallë konsensusi midis zyrtarëve rusë dhe perëndimorë është se qëllimet e luftës së Moskës mbeten të pandryshuara ndërsa afrohet përvjetori i tretë i pushtimit të saj në shkallë të plotë të Ukrainës. Putini ende kërkon t’i heqë Ukrainës sovranitetin dhe aftësinë e saj për të ndjekur një politikë të jashtme të pavarur që, siç dëshirojnë shumë ukrainas tani, mund ta shohin atë të ndjekë anëtarësimin në NATO.

E pyetur nga Foreign Policy për një koment në lidhje me negociatat e mundshme për t’i dhënë fund luftës, Ambasada Ruse në Uashington, DC, citon ish-presidentin e vendit, Dmitry Medvedev, në të cilin ai thotë se “Ukraina sot qëndron në një udhëkryq: të rreshtohet me Rusinë ose të zhduket fare nga harta botërore”.

Për më tepër, ekspertët thonë se Putini duket se ndjen se era është në kurrizin e tij në arritjen e këtyre synimeve.

Lufta ka ardhur me një kosto marramendëse për Rusinë. Më shumë se 600,000 nga trupat e saj vlerësohet të jenë plagosur ose vrarë.

Ekonomia ruse mund të jetë më e sanksionuara në botë, por ka akoma më shumë që mund të bëhet për ta shtyrë Putinin në tryezën e negociatave.

“Ka hapësirë ​​për rritjen e levës si në sektorin financiar ashtu edhe në atë të energjisë,” tha Michael Carpenter, i cili shërbeu si drejtor i lartë për Evropën në Këshillin e Sigurisë Kombëtare deri në fillim të këtij muaji.

Çelësi për të bindur Putinin që të marrë në konsideratë një marrëveshje është bindja e tij se do të ishte e kotë të vendoseshin më shumë trupa dhe burime për të vazhduar luftën, tha Carpenter.

Kërcënimi i Trump për tarifa do të kishte ndikim të kufizuar. Importet e mallrave ruse ranë ndjeshëm pas pushtimit të Ukrainës në 2022, me Moskën që eksportoi 2.8 miliardë dollarë mallra në Shtetet e Bashkuara vitin e kaluar, nga pothuajse 30 miliardë dollarë në 2021. Por veprimet më të forta të SHBA-së, si bllokimi i sanksioneve ndaj kompanive të mëdha të naftës ruse , janë “fruta jashtëzakonisht të ulëta” që mund ta bëjnë shumë më të vështirë për Rusinë shitjen e naftës dhe gazit të saj, tha Edward Fishman, një studiues i lartë kërkimor në Qendrën e Universitetit të Kolumbisë për Politikat Globale të Energjisë.

Por ekonomia ruse, ndonëse e mavijosur, ka rezultuar çuditërisht elastike. Moska ka vazhduar të gjejë zgjidhje, përfshirë këtu duke iu drejtuar Iranit, Kinës dhe Koresë së Veriut për të shitur energjinë e saj dhe për të blerë armë. Një rritje në shpenzimet e mbrojtjes, të cilat do të përbëjnë rreth 40 për qind të buxhetit të shtetit këtë vit, ka nxitur rritjen ekonomike, duke rritur pagat – veçanërisht në klasën punëtore – gjë që ka ndihmuar në qetësimin e popullsisë.

Një person i afërt me qeverinë ukrainase, i cili foli në kushte anonimiteti për të folur sinqerisht, tha se zyrtarët në Kiev e kuptojnë se administrata Trump duhet të bëjë kontakt me Moskën, por se zyrtarët e Trump ka të ngjarë të zbulojnë se Putini nuk dëshiron të bëjë kompromis.

Meqë Putini nuk ka gjasa të përkulet nga presioni ekonomik, të paktën në afat të shkurtër, lë dy opsione në tryezë, tha Schroeder.

“Ju ose vendosni që do të negocioni në një mënyrë që adreson ato dy gjëra thelbësore që Putini dëshiron,” ose përpiqeni të mbani linjën në Ukrainë derisa presidenti rus të largohet nga skena, tha ai.

Togerët e Trump kanë hedhur ide se si t’i jepet fund luftës. Në një artikull të prillit 2024, Fred Fleitz dhe Keith Kellogg, skicuan konturet e gjera të një marrëveshjeje që do ta shihte Ukrainën përkohësisht humbasin kontrollin e territoreve të pushtuara nga Rusia në këmbim të garancive të papërcaktuara sigurie nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa anëtarësimi i Ukrainës në NATO do të hiqej nga tavolina për një periudhë të zgjatur.

Nëse Putini do të ishte i gatshëm të braktiste përpjekjet e tij për ta mbajtur Ukrainën jashtë NATO-s me forcë në këmbim të një marrëveshjeje diplomatike për të vendosur çështjen e anëtarësimit të vendit në aleancë, ka të ngjarë të varet nga detajet e një marrëveshjeje të tillë. Zelensky, nga ana e tij, e sheh anëtarësimin në NATO si pjesë përbërëse të mbijetesës së vendit të tij.

Dhe pastaj lind pyetja nëse Putini do t’i përmbahej besnikërisht një marrëveshjeje paqeje?

Foreign Policy