Miliona raste të kancerit në mbarë botën lidhen jo vetëm me faktorë të njohur si duhani, alkooli apo mënyra e jetesës, por edhe me infeksione që në shumë raste mund të parandalohen ose trajtohen. Një analizë e re globale e publikuar në The Lancet Oncology vlerëson se rreth 2.3 milionë raste të reja të kancerit në vitin 2024, ose afërsisht 12% e të gjitha rasteve, ishin të lidhura me infeksione.
Studimi, i bazuar në të dhënat e Global Cancer Observatory të Agjencisë Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit (IARC), përditëson vlerësimet globale mbi barrën e kancerit të lidhur me agjentët infektivë. Sipas autorëve, pjesa më e madhe e rasteve lidhet me një numër të kufizuar patogjenësh.
Në krye të listës janë Helicobacter pylori (H. pylori) dhe papillomavirusi njerëzor (HPV). H. pylori u lidh me rreth 760 mijë raste, ndërsa HPV me rreth 750 mijë raste të reja të kancerit në vitin 2024. Secili përbënte rreth 4% të të gjitha rasteve të reja globale.
H. pylori është një bakter që mund të infektojë stomakun dhe në shumë raste nuk shkakton simptoma. Megjithatë, infeksioni kronik mund të lidhet me zhvillimin e disa sëmundjeve të stomakut, përfshirë kancerin gastrik. IARC e klasifikon H. pylori si agjent kancerogjen për njerëzit.
HPV përbën një tjetër pjesë të rëndësishme të kësaj barre. Infeksionet me tipe të caktuara të virusit lidhen veçanërisht me kancerin e qafës së mitrës, por edhe me disa kancere të tjera. Vaksinimi dhe programet e depistimit janë ndër mënyrat kryesore të parandalimit të kancereve të lidhura me HPV.
Në listë përfshihen gjithashtu virusi i hepatitit B (HBV), virusi Epstein-Barr (EBV) dhe virusi i hepatitit C (HCV). HBV u lidh me rreth 2% të rasteve të reja globale, ndërsa EBV me rreth 1%. HCV kontribuoi në një pjesë më të vogël të totalit. Studimi i ri përfshin edhe lidhje të reja të njohura mes disa infeksioneve dhe llojeve të kancerit, përfshirë dëshmitë e shtuara për lidhjen e EBV me kancerin e stomakut.
Pesha e parandalimit
Një prej përfundimeve kryesore të analizës është se një pjesë e konsiderueshme e kësaj barre mund të adresohet përmes parandalimit. Vaksinat kundër HPV dhe hepatitit B, diagnostikimi dhe trajtimi i infeksioneve, depistimi dhe praktikat e sigurta të injektimit janë ndër ndërhyrjet që mund të ndikojnë në uljen e numrit të kancereve të lidhura me infeksionet.
Megjithatë, mundësia për parandalim nuk është e njëjtë në të gjitha vendet. Sipas IARC, rreth tre të katërtat e kancereve të lidhura me infeksionet në vitin 2024 ndodhën në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Azia Lindore përbënte rreth 42% të totalit global, ndërsa një pjesë e madhe e rasteve në këtë rajon lidhej me H. pylori dhe HBV.
H. pylori paraqet një sfidë të veçantë. Ndryshe nga HPV dhe HBV, aktualisht nuk ekziston një vaksinë e përdorur gjerësisht për parandalimin e tij. Autorët e studimit theksojnë nevojën për metoda më efektive diagnostikimi dhe trajtimi, ndërsa zhvillimi i vaksinave kundër H. pylori mbetet një fushë kërkimi.
Edhe për EBV, për të cilin provat mbi lidhjen me kancerin janë zgjeruar, nuk ka ende një vaksinë të disponueshme për përdorim të gjerë. Disa kandidatë vaksinash janë duke u studiuar në prova klinike.
Në këtë mënyrë, studimi nuk sugjeron se infeksionet janë shkaku i vetëm i kancerit, por tregon peshën që kanë në barrën globale të sëmundjes. Për autorët, të dhënat tregojnë se kontrolli i infeksioneve duhet të jetë pjesë e strategjive të parandalimit të kancerit, veçanërisht në vendet ku vaksinimi, testimi dhe trajtimi nuk janë lehtësisht të aksesueshme.
j.l./ dita
