Nga Migena Aleksi
U nda sot nga jeta në moshën 93-vjeçare historiani dhe kërkuesi i njohur shkencor, Hajredin Isufi.
Profesor Isufi nuk ishte një kërkues i ftohtë arkivash. Ikja e tij lë pas një zbrazëtirë të thellë në historiografinë dhe vetëdijen tonë kombëtare.
Lindur në trevat e Çamërisë dhe i rritur nën hijen e plagëve të saj, ai mbante mbi shpinë dhe në mendje peshën e vetë historisë që do të studionte më pas. Kalvari i popullsisë çame gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore për të nuk ishte vetëm lëndë dokumentare, por një amanet i jetuar që duhej shkruar me të vërteta shkencore, rigorozitet dhe dinjitet.
Përgjatë dekadave të tij të punës në Institutin e Historisë në Tiranë, Isufi u shndërrua në autoritetin referues për çështjen çame. Puna e tij e pamatshme kërkimore shkoi përtej retorikës politike, duke u bazuar te kërkimi i thelluar arkivor, mbledhja e dëshmive të gjalla dhe dokumentimi i saktë i gjenocidit dhe spastrimit etnik.
Përmes botimeve dhe monografive të tij, ai ndriçoi kontributin e patriotëve të mëdhenj si Abedin Dino, Hasan Tahsini e Musa Demi, duke i rikthyer historisë kombëtare dinjitetin e figurave të mohuara apo të mënjanuara.
I përkiste asaj plejade studiuesish për të cilët historia nuk është profesion, por mision. Me qetësi akademike, por me zjarr të brendshëm që ushqehej nga dashuria për të vërtetën, u bë gardiani i kujtesës kolektive të një popullsie të tërë.
Sot, historiografia shqiptare duhet të pyesë veten se cili do të mbajë të njëjtën peshë me atë rigorozitet e përkushtim që e karakterizonte Hajredin Isufin.
Trashëgimia e tij shkencore, librat, monografitë dhe dokumentet e grumbulluara me vite sakrifice, mbeten ndërkohë një testament i pashlyeshëm për brezat e ardhshëm.
I lehtë i qoftë dheu i kësaj toke të cilës i kushtoi çdo ditë të jetës së tij. U prehtë në paqe, Profesor Hajredin Isufi.
DITA
