Akademik Gjovalin Shkurtaj
Dje në mëngjes, teksa pinim kafenë në bar Diamma me poeteshën Shpresa Kapisyzi dhe mikun Esat Rama lexuam kumtin e hidhur të ndarjes nga jeta të Nikolla Spatharit, mësuesit, gazetarit, poetit e studiuesit prodhimtar, shokut tim të fëmijërisë e mikut të dashur.
Me dy pika lot në sy, teksa gjerbja kafen e zezë e pa sheqer, shkrova disa rreshta e po ndaj pikëllimin tim me të gjithë ata që e kanë njohur Nikollën, atë djalin e gjatë dikur flokëverdhë e shtatlartë, pastaj burrin serioz në fjalët e shkrimet, si dhe me ata që pa e njohur nga afër kanë lexuar ndër vite shkrimet në gazetat e Shkodrës e ato të Tiranës, që kanë lexuar e cituar librin e tij pak të thuash të rëndësishëm “Malësia e Madhe siç e njoha unë” dhe shumë prej librave të tij: ai qe poet i ndjeshëm e që ka lënë disa vëllime që ia ëmbëlsojnë ndjenjat çdo shijuesi të fjalës shqipe që mëton të jetë mbledhës i kallëzave poetikë të një bukurie të rrallë, si “Përkohësisht e bukur”(2005), “Të shtyhet mëngjesi”(2007), që i kam dhuratë prej tij e me autografin që më ka bërë t’i lexoj e t’i rilexoj me ëndje ato poezi që, të shkruara edhe në moshë të madhe, të kujtojnë lirikat e Gëtes, që dihet se i thurte vargje dashurisë deri në të tetëdhjetat. Në vjeshtë të 2007, erdhi e më takoi bashkë me Gjergj Vlashin, regjisor e shkrimtar i njohur, e më shkroi këto fjalë: “..Fillo ta lexosh dhe në qoftë se nuk e çon deri në fund është faji im.”
Eh, shoku e miku im i mirë! Jo vetëm e lexova, por edhe e kam rilexuar shpesh, sepse aty ka aq poezi të bukura e me gjuhë të zgjedhur, të cilat, sa herë kam folur e shkruar për poezinë e sotme, edhe i kam cituar. Pardje, kur fola në telefon me të (dhe ku ta dija se ajo paska qenë e fundit) e fillova duke cituar vjershën e tij “Celulari”:
“Celulari rri heshtur, deri në çudi,
Dhe rrallë përmendet,
Pa provoni të zini një kolltuk
Dhe shiheni si çmendet…”
Përmenda vëllimet me poezi, sepse edhe i kam lexuar e rilexuar me ëndje, po Nikolla ishte edhe prozator i zoti. Ka botuar romanin “Djemtë e dikurshëm” (Tonea 2004), vëllimin me tregime “Një ditë e largët dimri” dhe shumë libra të tjerë, midis të cilëve edhe vëllime me tregime humoristike, si “Kur isha ministër” dhe “Drejt Europës në gomar të Nastradinit” etj.
Vitet e fundit, Nikolla, sikur ta dinte se ditët po i pakësoheshin, u mor me gatitjen për shtyp e botimin e një kolane shumëvëllimshe të Veprave të tij. Tre vëllimet e para m’i pat dërguar këtu e dy a tre vjet më parë, po prisnim rastin që të shiheshim kësaj vere për t’i dhuruar dhe unë “Fjalorin tim leksiko-frazeologjik dhe etnolinguistik të Malësisë së Madhe”, ku edhe e kam përmendur e cituar në zërin kushtuar Lahutës dhe për disa ide e shpjegime të tij për vlerat e traditave të Malësisë sonë të Madhe. Natyrisht, do të merrja dhe vëllimet e tjera që ai sapo i ka botuar, por…
Si ka thënë latini i urtë: “Ars longa, vita brevis”(Arti është i gjatë, jeta është e shkurtër!”)
Nikolla, shoku i fëminisë e i shkollës së mesme, miku im fisnik e ballëlartë, ti na le papritur e pa kujtuar. Nuk do të shihemi më, por do të mbetesh aty ku ishe për gjithë jetën tënde: në zemrat e miqve e të shokëve që i deshe ashtu si dimë të duam ne malësorët, me zemër e pa shibla; do të mbetesh gjithmonë në bibliotekat publike e private.
Po e mbyll duke kujtuar një postulat të jetës sate të mbushur me mësime e jo pa pësime: “Rruga më e ngushtë e jetës është rruga e së vërtetës. Megjithatë, këtë rrugë kam zgjedhur për të ecur gjithë jetën, në gropat e saj…”
Të qoftë e lehtë mbi shtat lëndina e Atdheut, o biri i Malësisë sonë të Madhe, e cila, duke çmuar e vlerësuar kontributet dhe veprat tua të ka dhënë titullin “Qytetar Nderi”.
Malësia jonë duhet të krenohet edhe për bijtë e tillë që ka nxjerrë. Natyrisht që kumti i ndarjes nga jeta të Nikolla Spatharit ka prekur e pikëlluar zemrat e të gjithë malësorëve kudo që gjenden, në Gorajt ku lindi e u rrit, në Shkodrën ku punoi e kontribuoi aq shumë, në Durrësin ku mbylli sytë, po edhe deri përtej deteve e oqeaneve, kudo që lexohen fjala shqipe e veprat e vyera, natyrisht edhe në Akademinë e Shqiptarëve të Amerikës, ku qysh nga viti 2011 ishte edhe anëtar i saj.
I paharrueshëm qoftë burri e fisniku i Malësisë sonë, biri i një dere atdhetare e të përmendur për urti e bujari, poeti, shkrimtari dhe studiuesi i vyer.
Durrës, 26 qershor 2023
