Nga Fatos Tarifa
Në javën e pestë të protestave qytetare në Tiranë, çështja kryesore nuk është më vetëm vazhdimësia e tyre, por ruajtja e kapitalit moral që këto protesta paqësore kanë krijuar deri mē sot.
Çdo protestë demokratike gjykohet jo vetëm nga drejtësia e kauzës së saj, por edhe nga mjetet që ajo zgjedh për ta mbrojtur atë kauzë dhe për të mundësuar triumfin e saj.
Protestat kundër një qeverie të korruptuar, siç është qeveria e sotme e Kryeministrit Rama, duhet t’i evitojnë me çdo kusht gjuhën e urrejtjes (tërheqje zvarrë, varje në litar, vdekje), provokimet dhe dhunën. Ato duhet të mbeten qytetare, e disiplinuar dhe paqësore. Këto nuk janë shenja dobësie, por burim i legjitimitetit të protestës dhe forca e vërtetë e saj.
Unë do të dëshiroja që këto protesta të frymëzohen, në mënyrë metaforike, nga Lisistrata e Aristofanit. Jo për të riprodhuar komedinë e lashtë, por për të shfrytëzuar në mēnyrë simbolike e të dobishme intuitën e saj filozofike. Ka momente historike kur autoriteti moral, vetëpërmbajtja dhe arsyeja ndikojnë më shumë në jetën politike të një vendi sesa zemërimi, përplasja apo dhuna.
Qytetërimi nis aty ku i thuhet jo dhunës dhe veprohet për triumfin e arsyes.
Pse pikërisht Lisistrata? Sepse në atë komedi, shkruar në një nga periudhat më të trazuara të demokracisë athinase, gratë ndërhyjnë kur burrat tregohen të paaftë t’i japin fund një lufte të gjatë e shkatërrimtare. Ato nuk zgjedhin armët, por autoritetin moral; nuk zgjedhin konfliktin dhe përplasjen, por sfidën e arsyes dhe presionin qytetar, vetëpërmbajtjen dhe vendosmërinë.
Edhe pse Lisistrata është njê komedi, mesazhi i saj është thellësisht politik. Energjia femërore dhe logjika e jetës janë forca më e madhe për ndryshime pozitive në shoqëri. Në këtë kuptim, “lizistratizimi” i protestës nuk do të thotë që prej saj të largohet djemtë dhe burrat, për t’u zëvendësuar nga vajza dhe gra, por që protesta të mbrohet nga dhuna, ta zgjerojë autoritetin e saj moral dhe të ruajë fytyrën më qytetare, më njerëzore e më demokratike.
Prania e grave dhe e vajzave të reja në këto protesta, që duket se ka rënë ditët e fundit, nuk duhet parë si një dekor apo simbol, por si një burim i vyer autoriteti moral.
Si nëna, ato mbrojnë jetën dhe të ardhmen e fëmijëve të tyre.
Si gra, kërkojnë siguri, dinjitet dhe institucione që u shërbejnë qytetarëve, jo pushtetit.
Si vajza, kërkojnë një Shqipëri ku e ardhmja ndërtohet mbi meritën, jo mbi klientelizmin dhe korrupsionin.
Si vajza të dashuruara, ato duan të ndërtojnë jetën e tyre në vendin e tyre, pa u detyruar ta kërkojnë shpresën duke u larguar larg tij.
Pikërisht për këto arsye, kërkesat e tyre janë ndër më realistet. Këto kërkesa nuk burojnë nga dëshira për konflikt apo hakmarrje, por nga dëshira për normalitet, nga nevoja për një shtet që funksionon, për institucione të ndershme dhe për një shoqëri ku drejtësia të mos jetë privilegj, por e drejtë e çdo qytetari.
Një protestë ku zëri i grave dëgjohet më shumë fiton edhe më shumë besueshmëri dhe forcë morale. Në javën e pestë, sfida nuk është të rritet zemërimi popullor i qytetarëve, por të zhvillohet qytetaria, të bëhet për vete opinioni publik përmes sjelljes demokratike në protestë, duke dëshmuar epërsinë e kësaj sjelljeje ndaj korrupsionit të qeverisë dhe dhunës që mund të ushtrohet nga aparati represiv i saj.
Nëse protesta synon një rend politik më të drejtë dhe një qeverisje më të mirë, ajo duhet të mishërojë vlerat mbi të cilat kërkon që të ndërtohet ai rend.
Unë besoj se askush nuk e mishëron më mirë këtë frymë sesa gratë dhe vajzat e reja. Ato nuk i duhen protestës për aromën e parfumit të tyre, as sepse kërkesa e tyre është fitorja mbi qeverinë, por sepse ato, më mirë se kushdo, kërkojnë mundësi më të mira për të jetuar me dinjitet në një Shqipëri më të lirë, më të drejtë e më njerëzore.
DITA
