Përse dy njerëz mund të kalojnë të njëjtën ngjarje e të reagojnë në mënyra plotësisht të ndryshme? Dhe pse shpesh vazhdojmë të vuajmë edhe kur ajo që na lëndoi i përket tashmë të shkuarës?
Ngjarjet dramatike ose traumatike që përjetojmë gjatë jetës përbëjnë vetëm njërën anë të medaljes. Mënyra se si sistemi ynë nervor dhe truri e përpunojnë, e interpretojnë dhe e mbajnë mend atë përvojë përcakton përmasën e vërtetë të vuajtjes psikofizike.
Ekspertët e neuroshkencës dhe psikologjisë moderne po vënë gjithnjë e më shumë theksin te “pesha e fshehur” e përpunimit emocional — faktori kryesor që shpjegon pse trauma mbetet aktive edhe kur rrethanat e jashtme kanë ndryshuar.
Pikat kyçe të mekanizmit neuro-psikologjik
Subjektiviteti i përvojës: Dy individë mund të përballen me të njëjtën krizë apo humbje, por përgjigjja e tyre neurologjike ndryshon rrënjësisht. Ajo përcaktohet nga modeli i mëparshëm i jetës, mekanizma mbrojtës të ndërtuar që në fëmijëri dhe niveli i rezistencës emocionale (resilience).
Pesha e narrativës së brendshme: Truhi nuk reagon vetëm ndaj faktit objektiv, por veçanërisht ndaj kuptimit që ne i japim atij fakti. Mënyra se si e tregojmë ngjarjen në mendjen tonë mund ta mbajë trurin në një gjendje të përhershme alarmie ose, përkundrazi, të lehtësojë procesin e shërimit.
Trauma që mbetet në trup: Kur një ngjarje lënduese nuk përpunohet plotësisht, sistemi nervor mbetet i bllokuar në një regjim “lufto ose ik” (fight or flight). Kjo bën që truri të vazhdojë të sinjalizojë rrezik e dhimbje edhe pasi ngjarja ka kohë që ka përfunduar.
Ndikimi në shëndetin e përgjithshëm: Mënyra se si e mbajmë dhe e jetojmë dhimbjen ndikon drejtpërdrejt në ekuilibrin hormonal, cilësinë e gjumit, funksionin imunitar dhe mirëqenien e përditshme mendore.
Kuptimi i këtij mekanizmi hap një dritare të re për trajtimin e traumës: çelësi nuk është fshirja e të shkuarës, por ristrukturimi i mënyrës se si truri dhe mendja e përpunojnë atë sot.
Plotësisht e vërtetë. Dhe një shkrim i veçantë që studion psikologjinë njerëzore. Unë kam njohur shumë femra dhe po ashtu disa meshkuj që qajnë me lehtësinë më të madhe. Qoftë edhe duke parë një film. Kam njohur të tjerë që nuk kanë derdhur as edhe një pikë loti, edhe kur u kanë vdekur të afërmit. Këta të fundit mendoj që dramën e kanë mbajtur në shpirt, brenda vetes. Pra janë tipa të mbyllur që nuk i shfaqin emocionet. Ka disa të tjerë që janë aktorë të mbaruar. Mund të qajnë kur të duan. Pra shpirti dhe psiqika e Njeriut janë tejet komplekse dhe të ngatërruara. E sigurt dhe e provuar është që ata që qajnë e lehtësojnë shpirtin. ndërsa ata që e mbajnë çdo gjë brenda rrezikojnë që ndonjë ditë të pësojnë ndonjë goditje në zemër.