Astronautët e Artemis II të NASA-s kanë thyer rekordin për distancën më të madhe të arritur nga Toka, duke tejkaluar 248 mijë e 655 milje të vendosura nga misioni Apollo 13 në prill të vitit 1970.
Ekipi, i përbërë nga Komandanti Reid Wiseman, Piloti Victor Glover dhe Specialistët e Misionit Christina Koch dhe Jeremy Hansen, arriti këtë moment historik pak para orës 19:00 me atë të Greenwich, duke tejkaluar rekordin e Apollo 13 me mbi 4 mijë e 100 milje.
Kjo arritje historike solli emocione të forta tek ekuipazhi, veçanërisht kur ata propozuan të vendosin emrin e gruas së ndjerë të Wiseman, Carroll Taylor Wiseman, në një krater në Hënë.
Hansen shpjegoi rëndësinë e kraterit, i cili ndodhet pranë kufirit mes anës së dukshme dhe asaj të padukshme të Hënës dhe që do të jetë i dukshëm nga Toka në disa periudha. Kontrolli i Misionit pranoi emërtimin, duke konfirmuar “Kraterin Integrity dhe Carroll, të regjistruara qartë”.
Gjatë 24 orëve të ardhshme, anija Orion do të bëjë një “lëshim” rreth Hënës, duke u dhënë astronautëve pamje direkte të rajoneve që nuk janë parë më parë nga njerëzit. Komunikimi me Tokën do të ndërpritet përkohësisht në orën 23:44 me atë të Greenwich, ndërsa Orion kalon pas Hënës. Anija do të arrijë pikën më të afërt me Hënën rreth mesnatës dhe do të përjetojë një eklips diellor rreth orës 01:35 GMT.
Hansen komentoi rëndësinë e misionit: “Nderojmë përpjekjet dhe arritjet e jashtëzakonshme të paraardhësve tanë në eksplorimin e hapësirës. Zgjedhim këtë moment për të sfiduar këtë dhe gjeneratat e ardhshme që ky rekord të mos mbetet i gjatë”.
Pas fluturimit pranë Hënës, ekuipazhi i Artemis II do të kthehet në Tokë për katër ditë, me parashikim për ulje të sigurt pranë San Diego më 10 prill, nëntë ditë pas nisjes nga Florida.
Ky mision hap rrugën për misionet e ardhshme të Artemis, përfshirë Artemis III, që do të praktikojë ankorimin me robotët hënorë, dhe Artemis IV në 2028, që do të kulmojë me ulje në Hënë pranë polit jugor të satelitit natyror të Tokës.
Pas përfundimit të vëzhgimit hënor, ekuipazhi i Artemis II u përgëzua nga Presidenti Donald J. Trump.
“Sot, ju keni bërë histori dhe e keni bërë të gjithë Amerikën vërtet krenare, jashtëzakonisht krenar. Kemi shumë gjëra për të cilat mund të jemi krenarë kohët e fundit, por kjo është… nuk ka asgjë si ajo që po bëni ju, duke u rrotulluar rreth Hënës për herë të parë pas më shumë se gjysmë shekulli dhe duke thyer rekordin absolut për distancën më të madhe nga planeti Tokë”, u tha Trump teksa i ftoi edhe në Shtëpinë e Bardhë.
Ndërsa anija kozmike Orion kaloi pas Hënës, ata humbën sinjalin për rreth 40 minuta.
Ndërsa fluturonin mbi anën e largët të Hënës, ekuipazhi fotografoi dhe përshkroi veçori të terrenit, përfshirë krateret e goditjeve, rrjedhat e lashta të llavës dhe çarje e kreshta në sipërfaqe të formuara ndërsa Hëna evoluonte ngadalë me kalimin e kohës. Ata gjithashtu vunë re ndryshime në ngjyrë, shkëlqim dhe teksturë, të cilat ofrojnë të dhëna që ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë përbërjen dhe historinë e sipërfaqes hënore.
Ekuipazhi përjetoi një “perëndim të Tokës”, momentin kur Toka u zhduk poshtë horizontit hënor ndërsa Orion udhëtonte pas Hënës dhe një “lindje të Tokës” kur anija doli nga ana tjetër e saj.
Ndërsa periudha e vëzhgimit hënor përfundoi, ekuipazhi përjetoi një eklips diellor që zgjati pothuajse një orë, ndërsa anija, Hëna dhe Dielli u rreshtuan në një vijë. Me një pamje të Hënës kryesisht të errësuar, ekuipazhi analizoi koronën diellore — atmosferën më të jashtme të Diellit — ndërsa ajo shfaqej rreth skajit të Hënës.
Gjatë eklipsit, ekuipazhi pati mundësinë të vëzhgonte disa fenomene të rralla që janë të dukshme vetëm në pjesën e pandezur të Hënës. Ata raportuan gjashtë shpërthime drite të krijuara nga meteoroidë që godisnin sipërfaqen hënore ndërsa udhëtonin me mijëra milje në orë.
Shkencëtarët tashmë po presin me padurim këto imazhe, së bashku me shumë të tjera të marra gjatë fluturimit pranë Hënës. Pasi të dhënat hënore të shkarkohen nga anija gjatë natës, shkencëtarët do të analizojnë imazhet, audion dhe të dhëna të tjera për të përcaktuar më mirë kohën dhe vendndodhjen e shpërthimeve dhe do të kërkojnë kontribut nga amatorët që po vëzhgonin Hënën në të njëjtën kohë.
j.l./ dita
Kur nisi ky Misioni drejt Henes? Me 1 Prill. Po mire po bej nje pyetje si budalla qe jam. Nuk kishte ne kalendar ndonje Dite tjeter, duhej doemos te ishte fiks ne diten e Genjeshtrave? Dhe pastaj thone pse nuk besojne njerezit te Publiciteti i brockullave.