Çfarë kanë bërë shtete të tjerë për uljen e numrit të aksidenteve?

Përpjekjet e shteteve që sot konsiderohen si “kampionë” të sigurisë rrugore (si Suedia, Holanda apo Norvegjia) nuk janë bazuar te gjobat si qëllim në vete, por te një filozofi tërësisht tjetër. Ata e kanë pranuar që njeriu gabon, prandaj sistemi duhet të jetë i tillë që gabimi i shoferit të mos kushtojë jetë.

​Ja disa nga strategjitë më të suksesshme që kanë transformuar rrugët e tyre:

1. Vision Zero (Suedia)

Suedia nisi në vitin 1997 projektin “Vision Zero”, i cili bazohet në parimin se asnjë humbje jete në rrugë nuk është e pranueshme. Përgjegjësia e projektuesit është ligj. Nëse ndodh një aksident, fajin nuk e ka vetëm shoferi, por edhe inxhinieri që projektoi rrugën.

​Rrugët 2+1: Kanë ndërtuar rrugë me barriera kabllore në mes, që ndalojnë fizikish parakalimet e gabuara dhe përplasjet kokë më kokë.

​Zonat 30 km/h: Në qytete, shpejtësia është ulur në 30 km/h në zonat ku ka fëmijë dhe këmbësorë, sepse në këtë shpejtësi mundësia e mbijetesës së një këmbësori pas përplasjes është mbi 90%.

​2. Sustainable Safety (Holanda)

Holandezët aplikojnë “Sigurinë e Qëndrueshme”, ku rrugët klasifikohen rreptësisht sipas funksionit.

Ka rrugë të ​vetë-shpjeguara (Self-explaining roads). Rruga është e ndërtuar në atë mënyrë që shoferi e kupton instinktivisht sa duhet të ecë. Për shembull, rrugët brenda lagjeve janë të ngushta, me kthesa dhe pengesa fizike që të detyrojnë të ecësh ngadalë, pa pasur nevojë për polic te kthesa.

​Ndarja e përdoruesve: Këmbësorët, biçikletat dhe makinat janë të ndarë fizikisht. Nuk ka “përzierje” të rrezikshme në trotuare të pasigurta.

​3. Teknologjia pa “Negocim” (Franca dhe Britania)

Këto shtete kanë kaluar në një sistem ku korrupsioni i policit rrugor është praktikisht i pamundur.

Radarët Seksionalë (Average Speed Cameras): Këto nuk të kapin në një pikë të caktuar (ku ti mund të frenosh), por llogarisin shpejtësinë mesatare që ke mbajtur nga pika A në pikën B.

​Gjobat Automatike: Sistemi është tërësisht digjital. Gjoba gjenerohet nga kompjuteri dhe shkon në shtëpi ose në llogarinë bankare. Nuk ka hapësirë për “ta mbyllim si miq”.

​4. Sistemi i Pikëve dhe Rehabilitimi (Gjermania)

​Në Gjermani, fokusi nuk është vetëm te paratë, por te e drejta për të mbajtur patentën.

Testi MPU (Idiotentest): Nëse kapesh i dehur apo me shkelje të rënda, nuk mjafton gjoba. Duhet të kalosh një test psikologjik dhe mjekësor shumë të vështirë për të provuar që jeni i aftë mentalisht të keni sërish patentë.

Edukimi i vazhdueshëm: Shkelësit përsëritës detyrohen të ndjekin seminare edukimi që kushtojnë shtrenjtë dhe marrin kohë.

5. Standardet e Sigurisë së Automjeteve (BE)

Që prej vitit 2022, të gjitha makinat e reja në BE duhet të kenë sisteme si:
​ISA (Intelligent Speed Assistance): Makina të njofton ose të kufizon shpejtësinë automatikisht bazuar në shenjat e qarkullimit.

​Frenimi Automatik: Makina frenon vetë nëse dikton një këmbësor apo fëmijë përpara, edhe nëse shoferi është i hutuar apo i dehur.

Dallimi i madh me ne

​Dallimi kryesor është se në këto vende, siguria është investim inxhinierik dhe kulturor, ndërsa te ne mbetet aksion policor.

Nëse rruga është projektuar keq (pa barriera, pa ndriçim, me trotuare që mbarojnë në mes të rrugës), asnjë ushtri me policë nuk e ndal dot tragjedinë. Këto shtete e kanë kuptuar që për të ulur vdekjet, duhet të heqësh dorë nga “vjelja e gjobave” dhe të investosh te “falja e gabimit njerëzor” përmes infrastrukturës inteligjente.

Në Shqipëri, përpara se të rrisim gjobat, duhet të kërkojmë llogari për “standardet teknike” të rrugëve ku ndodhin aksidentet.

d.x. / dita