Në këtë fotografi mahnitëse të fillim-shekullit XX, shfaqet një nga ndërtesat më simbolike të San Franciskos – Cliff House, e fotografuar pak para se të shkatërrohej nga zjarri në vitin 1907.
E ndërtuar mbi një shkëmb të ashpër që zhytet drejt Oqeanit Paqësor, Cliff House ishte më shumë se një ndërtesë: ajo ishte një ikonë e epokës viktoriane dhe një simbol i ambicies arkitekturore të qytetit në prag të modernitetit amerikan.
Një ëndërr mbi oqean
Ndërtesa që shohim në foto është versioni i dytë i Cliff House, i përfunduar në vitin 1896. Ajo u projektua në stilin Victorian Gothic, me kupola, turrëla dhe dritare të shumta që hapeshin drejt detit. Pamja që ofronte ishte aq mbresëlënëse sa shumë vizitorë të kohës e quanin “kështjella e ëndrrave”.
Në atë periudhë, San Francisko po rilindte pas periudhës së artë të arit dhe shndërrohej në një qendër të gjallë ekonomike e kulturore. Cliff House u bë vendi më i njohur i ekskursioneve dhe pritjeve zyrtare, ku qytetarët e pasur eklipsonin realitetin e përditshëm mes luksit dhe horizontit të pafund të Paqësorit.
Një histori e përsëritur zjarresh
Historia e Cliff House është po aq dramatike sa pamja e saj.
Versioni i parë i ndërtesës, i ndërtuar në 1863, u dogj në 1894.
Ky që shohim në foto – versioni i dytë, më i famshmi dhe më madhështori – u përfshi sërish nga flakët më 18 shtator 1907, pas vetëm një dekade jetë.
Zjarri, që nisi në kuzhinën e ndërtesës, e shkatërroi plotësisht për disa orë. Ishte një humbje e madhe për qytetin, që sapo kishte filluar të shërohej nga tërmeti katastrofik i vitit 1906.
Një simbol që nuk vdes
Pavarësisht tragjedisë, historia nuk mbaroi aty. Në 1914, Cliff House u rindërtua për herë të tretë – këtë herë në stil neoklasik, me një dizajn më të thjeshtë e më funksional, që qëndron ende sot në të njëjtin vend, në perëndim të Golden Gate Park.
Edhe pse pamja e re nuk e ka më madhështinë e kështjellës viktoriane, magjia e vendit ka mbetur e njëjtë. Prej më shumë se një shekulli, Cliff House ka qenë një vend pelegrinazhi për banorët e San Franciskos dhe vizitorët që kërkojnë të prekin historinë e qytetit në buzë të oqeanit.
Një kujtesë në fotografi
Kjo foto, e marrë rreth vitit 1906, është dëshmia e fundit vizuale e një ndërtese që mishëronte optimizmin, luksin dhe romantizmin e një epoke që u shua me flakët e modernitetit.
Në sfond, fëmijët që luajnë në plazh duken si hijet e një qytetërimi në prag të humbjes — një moment i ngrirë mes detit, dritës dhe historisë. Cliff House nuk ishte thjesht një godinë, por një ëndërr arkitekturore që i kujton San Franciskos se edhe bukuritë më të mëdha mund të jenë të përkohshme.
o.p. / dita
