Një histori për të treguar absurditetin e gjaknxehtësisë feudale për pronën

Nga Dorin Xhima

Në librin e tij me kujtime (“Kujtime 1885-1925”), Eqrem bej Vlora tregon një histori pikante, e cila ilustron mjaft mirë marrëdhëniet e pronësisë dhe rivalitetet. Bëhet fjalë për një ngjarje të ndodhur në zonën ku Lumi Vjosë ndante pronat e Vlorajve nga ato të bejlerëve të Frakullës (Kullautët  / Frakullotët).

​Episodi sipas kujtimeve të Eqrem bej Vlorës ka të bëjë me krijimin e një ishulli (aluvioni). Pas një vërshimi e prurjeve të mëdha të Vjosës, në mes të shtratit të lumit u formua një ishull i vogël aluvional (nga zalli e argjili).

Menjëherë lindi pyetja se kujt i takonte kjo tokë e re. Si njerëzit e familjes Vlora, ashtu edhe bejlerët e Frakullës pretenduan pronësinë mbi të. Debati u shkallëzua shpejt sa për tri ditë me radhë u ndez një luftë e vërtetë me armë, ku palët zunë pozicione dhe qëllonin mbi njëra-tjetrën nga të dyja anët e lumit për të mbrojtur “territorin”.

Ndërsa palët po luftonin dhe po prisnin vendimin apo ndërhyrjen e autoriteteve, Vjosa erdhi sërish e fryrë nga reshjet dhe e mori me vete të gjithë ishullin e aluvionit. Toka për të cilën u derdh barut thjesht u tret në ujë, duke i lënë të dyja palët “me gisht në gojë”.

Ndodhia shkoi deri në Vilajetin e Janinës për interpretim ligjor. Autoriteteve osmane u desh të përcaktonin statusin e tokave të tilla aluvionale që krijohen ose zhduken nga rrjedha e lumenjve.

Vendimi i marrë nga Janina përcaktoi një precedent ligjor për të gjithë rajonin. Çdo tokë aluvionale e krijuar nga rrjedha e lumenjve publikë nuk u përket pronarëve të brigjeve, por është automatikisht pronë e shtetit (emlak).

​Eqrem Beu e sjell këtë histori shpesh me një dozë finoke ironie e humori, për të treguar absurditetin e gjaknxehtësisë feudale për pronën.

DITA