Arritja e moshës 100 vjeç është si të fitosh një llotari gjenetike, por në të vërtetë gjenet ndikojnë vetëm rreth 20 përqind. Pjesa tjetër është mënyra se si jetojmë, përfshirë ushqimin.
Këtë e kanë zbuluar Dan Buettner dhe ekipi i tij, duke studiuar popullatat me numër më të madh të qindra vjeçarëve në botë, në zonat e njohura si “zonat blu”: Okinawa (Japoni), Sardenja (Itali), Ikaria (Greqi), Nicoya (Kosta Rika) dhe Loma Linda (SHBA).
Në këto vende, njerëzit jetojnë deri në 100 vjet me një frekuencë dhjetë herë më të lartë sesa pjesa tjetër e botës. U hulumtua jo vetëm çfarë hanë, por edhe çfarë shpesh i mungon dietës së tyre.
Nga intervistat me mbi 400 persona mbi 100 vjeçarë dhe nga analiza e stilit të tyre të jetesës, Buettner dhe dietistja Amy Davis zbuluan se, për këtë jetëgjatësi, jo vetëm çfarë duhet të hash është e rëndësishme, por edhe çfarë duhet të shmangësh.
Në dietat e tyre nuk gjejmë disa kategori ushqimesh që janë të zakonshme në dietën e shumicës tonë. Ja cilët janë ato:
1. Brumëra të rafinuara
Qindra vjeçarët pothuajse nuk përdorin produkte si buka e bardhë, makaronat e bardhë apo orizët e rafinuar. Këto janë bërë me fara të ndara nga pjesa më e ushqyeshme dhe mbetet kryesisht sheqer i pastër që futet shpejt në gjak. Në vend të tyre ata zgjedhin brumëra me fibra, si tërshëra, farro dhe orizi integral.
2. Mishi i kuq
Në zonat blu, mishi i kuq është një ushqim i rrallë, e konsumohet jo shpesh. Ata e hanë, por jo më shumë se disa herë në muaj dhe në sasi të vogla. Shpesh proteinat e mira vijnë nga peshku dhe burime bimore, dhe jo nga mishrat e bardhë apo të kuq.
3. Ushqime të paketuar (të përpunuara industriale)
Kur hapet dollapi i një 100 vjeçari, është rrallëherë i mbushur me snacks ose ushqime gati për t’u ngrënë që përmbajnë konservantë, aroma artificiale dhe sheqer të tepërt. Në zonat blu përdoren përbërës të freskët, shpesh direkt nga kopështet e tyre.
4. Mishrat e përpunuar
Sallamet, bejkoni, salçiçet dhe produkte të tjera të përpunuara praktikisht mungojnë në dietat e qindra vjeçarëve. Shkaku është i qartë. Edhe Organiza Botërore e Shëndetësisë i ka klasifikuar si substanca me rrezik të lartë kancerogjen.
5. Pijet e ëmbla të gazuara
Kola, lëngje frutash industriale dhe pije energjike janë pothuajse të papërdorura nga qindra vjeçarët. Një nga shembujt është Elizabeth Francis, gruaja më e vjetër në SHBA, e cila sipas të bijës nuk ka pirë kurrë në jetë pije të gazuara.
Konsumi i zgjatur i pijeve të ëmbla është lidhur me rritjen e rrezikut të sëmundjeve kardiovaskulare dhe diabetit. Në zonat blu ata zakonisht pinë ujë, çaj dhe kafe, dhe në disa vende — si në Sardenjë, edhe pak verë me ushqimin.
Mësimi kryesor
Nuk ka ushqime magjike apo dieta ekstreme, por një qasje e thjeshtë dhe e qëndrueshme në ushqim duhet të përdoret me dekada. Jeta e banorëve të zonave blu tregon se arritja e një jetëgjatësie të shëndetshme bazohet në zgjedhje të vogla, të thjeshta dhe të qëndrueshme çdo ditë.
