Në pjesën e pasme të çdo kartëmonedhe dollari, fraza Novus Ordo Seclorum (“Rendi i ri i epokave”) të bën të kuptosh parimin që udhëheq strategjinë e re të sigurisë së SHBA-së.
Sulmi ndaj Venezuelës dhe kapja e Presidentit Nicolás Maduro paralajmërojnë shkëputjen e Shteteve të Bashkuara të Trump nga rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla dhe fundin e rendit liberal në tërësi.
Një rend i ri ndërkombëtar po shfaqet, i bazuar në përdorimin e forcës, revizionizmin dhe sigurinë në kontinentin amerikan.
Ja pesë çelësa për të kuptuar rezultatet e ndërhyrjes ushtarake dhe rendin e ri që ajo sjell.
1. Pushtet i zgjeruar presidencial
Sulmi çimenton doktrinën e re të një presidenti arrogant, një presidenti që ekzekuton urdhra pa pritur miratimin e Kongresit, vlerësimin ligjor apo opinionin e medias.
Me kontrollet dhe balancat e dobësuara, administrata e dytë Trump është e lirë ta paraqesë rendin e ri si një çështje sigurie urgjente: me SHBA-në në luftë kundër trafikut të drogës (ose migracionit) dhe të kërcënuar nga “fuqitë e reja” (një eufemizëm për Kinën), nuk ka nevojë të respektojë procedurat ose afatet kohore të duhura. Trump e identifikon veten me presidentë historikë themelues amerikanë si Washington, Linkoln dhe Roosevelt. Të tre ishin udhëheqës karizmatikë dhe, me afrimin e 250-vjetorit të republikës amerikane, krahasime të tilla ushqehen me retorikën autoritare të Trump.
Erozioni i sistemit politik dhe ligjor të SHBA-së është i pamohueshëm. Presidenti ka miratuar një paketë të gjerë rregulloresh që promovojnë kompetencat e emergjencës, një gjendje të përhershme krize dhe shtypjen e opozitës politike dhe sistemit gjyqësor. Sulmi ndaj Venezuelës është një tjetër moment historik në rikonfigurimin e marrëdhënieve të presidencës me degët legjislative dhe gjyqësore të pushtetit, në përputhje me traditën hamiltoniane të një dege ekzekutive të fortë dhe unifikuese.
2. Amerika (Latine) për amerikanët (amerikanë)
Në skenën ndërkombëtare, sulmi ndaj Venezuelës çon përpara një axhendë diplomatike që i ka rrënjët në mbrojtjen e interesave kombëtare. Koncepti “Amerika për amerikanët” është rikthyer fuqishëm: Panamaja, Meksika dhe Kanadaja janë detyruar të përulen ndaj vullnetit të Trump, ndërsa administrata vazhdon të shtyjë për kontrollin e Grenlandës .
Në Amerikën Latine, qeveritë e krahut të majtë të Brazilit dhe Kolumbisë udhëheqin opozitën rajonale ndaj SHBA-së, ndërsa Jose Antonio Kast i sapozgjedhur i Kilit dhe Javier Milei i Argjentinës janë aleatë ideologjikë të Trump. Kontinenti në tërësi po dëshmon një zhvendosje të gjerë drejt partive nacionaliste të krahut të djathtë që kundërshtojnë migracionin.
Nëse tranzicioni i Venezuelës pas Maduros përputhet me këto vlera, çdo shpresë për unitet kombëtar dhe një tranzicion paqësor drejt demokracisë së plotë do të zhduket.
3. Kontrolli i burimeve
Edhe një herë, gjithçka ka të bëjë me naftën, por për arsye të ndryshme nga ato në Irak. Në një Botë ku globalizimi është zhvendosur në gjeoekonomi, Shtetet e Bashkuara duan të projektojnë fuqinë e tyre në tregjet dhe rregulloret ndërkombëtare të energjisë. Infrastruktura, portet dhe mineralet e Venezuelës janë çelësi për ta bërë këtë të ndodhë. Prandaj, SHBA-të nuk duan vetëm që nafta venezueliane të furnizojë tregun e saj të brendshëm, ato gjithashtu duan të imponojnë çmime ndërkombëtare dhe të dominojnë furnizimin. Vizioni i tyre i ri synon të përafrojë sovranitetin energjetik dhe zhvillimin teknologjik me tregtinë dhe sigurinë.
Pax Silica, aleanca ndërkombëtare e udhëhequr nga SHBA-të, e nënshkruar në fund të vitit 2025 për të siguruar zinxhirët e furnizimit për teknologji kritike si gjysmëpërçuesit dhe inteligjenca artificiale, shënon fillimin e një epoke të diplomacisë transaksionale: çipa kompjuterikë në këmbim të mineraleve. Për Venezuelën “e re”, rezervat e saj të naftës do t’i lejojnë asaj të marrë pjesë në këtë dinamikë të re të fuqisë.
4. Riorganizimi gjeopolitik
Pikëpamja amerikane për territorin nxit një politikë të jashtme revizioniste të bazuar në sovranitet, të ngjashme me ato të Kinës, Izraelit apo Rusisë, e cila i ka rrënjët në konceptin e “nomos”, siç është përcaktuar nga filozofi gjerman i mesit të shekullit të 20-të, Carl Schmitt. Ky është një botëkuptim ku ndarja e kombeve në “mik ose armik” mbizotëron mbi një botëkuptim liberal të qeverisur nga bashkëpunimi, e drejta ndërkombëtare, demokracia dhe tregu i lirë.
Sipas kësaj logjike, shfaqen sfera ndikimi, shpërndahen burimet dhe balancohen blloqet e fuqisë, siç e tregojnë shembujt e mësipërm: pa opozitë, Kina do të dominonte Azinë Juglindore, Rusia do të zvogëlonte luftën e saj në këmbim të 20% të Ukrainës dhe kontrollit mbi burimet e saj materiale dhe energjinë, dhe Izraeli do të rivizatonte hartën e Lindjes së Mesme dhe do të arrinte marrëveshje tregtare me vendet fqinje.
5. Evropa, demokracia dhe Hobsi
Ideale si demokracia, sundimi i ligjit dhe tregtia e lirë po veniten me shpejtësi, dhe pa kapacitet efektiv, gjërat nuk përfundojnë mirë për Bashkimin Evropian. Siç e kemi parë me Gazën, BE-ja shpesh ka mosmarrëveshje të forta ideologjike me fuqitë e tjera të mëdha, por nuk gëzon respekt të mjaftueshëm për të bërë diçka. Ndërhyrja ushtarake e SHBA-së ringjall realizmin politik hobsian, ku liria i cedohet një sovrani absolut në këmbim të paqes dhe sigurisë. Në rendin e ri të Trump, është autoriteti presidencial, jo e vërteta, ligjet apo vlerat demokratike, që ka fjalën e fundit.
Politika e brendshme e SHBA-së
Viti 2026 është një vit zgjedhor në SHBA, me 39 zgjedhje për guvernator dhe një sërë zgjedhjesh shtetërore dhe lokale që do të zhvillohen midis marsit dhe nëntorit.
Përmes veprimeve të saj në Venezuelë, administrata Trump po debaton në mënyrë efektive modelin e saj për trashëgiminë. Një fraksion, i udhëhequr nga JD Vance, dëshiron të shmangë problemet jashtë vendit dhe të rinovojë modelin ekonomik industrial. Tjetri, i udhëhequr nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio, është i përkushtuar për rindërtimin e rendit ndërkombëtar me një SHBA të fortë dhe dominuese. Rezultati i operacionit në Venezuelë mund të ndryshojë ekuilibrin dhe mund të përcaktojë pasardhësin e Trump në zgjedhjet presidenciale të vitit 2028.
Sulmi ndaj Venezuelës nuk është vetëm një ndërhyrje në rajon: ai pasqyron gjithashtu kohërat në ndryshim në të cilat jetojmë. Ndërsa Trumpizmi ndërkombëtar më parë kufizohej në slogane të shkëputura, tani ka bërë hapin e parë drejt strategjisë ushtarake. Kanë ikur ditët e fuqisë së butë, marrëdhënieve transatlantike dhe paqes në Ibero-Amerikën.
Një rend i ri po lind.
Botuar në DITA nga The Conversation
E megjithatë nuk do të zgjatë shumë. Presionet e mëdha kanë prodhuar diamantin, i aftë të gërryejë materile shumë të forta. Natyra i jep të gjithë shembujt që i kundërvihen njlri-tjetrit përjetësisht.
Ky eshte si Ducja
Kercenoi dhe presidentin e Kolumbise sot.
Hajde fashizem hajde
Trump vazhdon të flasë me gjuhë brutale, duke personalizuar politikën e jashtme: “i sëmurë”, “regjim”, “operacion si në Venezuelë”.
Kjo është pjesë e stilit të tij – presion publik, delegjitimim moral i liderit dhe mesazh paralajmërues për të tjerët. Nuk është diplomaci, është politikë me megafon.
Nga ana tjetër, reagimi i Petro-s (“shpifje, populli do më mbrojë”) është klasik latino-amerikan: thirrje te sovraniteti dhe masa popullore përballë një armiku të jashtëm. Kjo i shërben atij politikisht brenda vendit, sepse çdo presion amerikan e forcon narrativën e “udhëheqësit të rrethuar”.
Por thelbi per mua nuk është as Trumpi, as Petro personalisht.
Problemi?
Ka nisur rreziku i normalizimit të forcës si instrument politik.
Trump flet si perandor që s’pyet më për ligje. Ndërsa Amerika Latine mbetet sërish teatri ku provohen doktrina të vjetra me fjalor të ri.
Trump me grushtin e mbledhur larte, me
ngjan me shokun Laver!
ke të drejtë!duket si vekja jonë,por në realitet don portokalliu grushti e mban ndryshe!!e mban sipas karrakterit që ka!!e mban të rrotulluar 90 gradë nga pozicioni i vizatuar në ilustrimin e artikullit!!grusht i mbajtur në atë mënyrë dhe i parë në videot e portokalliut,ka vetëm një mënyrë shpjegimi!!”me ta rras”!!dhe ai gjatë gjithë kohës ka atë mendim pavarsisht se idiotët që e mbështesin e interpüretojnë, si një “grusht bashkuar”(të gjithë së bashku)!