Shënim i Kryeredaktorit: Këto vargje kushtuar Shqipërisë janë pjesë e poemës së gjatë me titull “Ndalu te rëra e Shqipërisë” (Detente en la arena de Albania). I përkasin pjesës së dymbëdhjetë, e titulluar “Los ríos acudieron” (Lumenjtë u mblodhën).
Neruda e ka shkruar rreth viteve 1948–1949. Gjatë kësaj kohe, ai ishte në arrati dhe në ekzil, pasi qeveria kiliane e kishte shpallur person në kërkim për shkak të bindjeve të tij politike.
Vepra e plotë Canto General u botua për herë të parë në Meksikë në vitin 1950. Ndonëse vargjet u shkruan pak përpara ose gjatë fillimit të ekzilit, Neruda e vizitoi Shqipërinë në vitin 1950, menjëherë pas botimit të librit, si pjesë e udhëtimeve të tij nëpër vendet e bllokut lindor.
Është interesante të theksohet se përkthimi i mjeshtrit Moikom Zeqo, të cilin e kam redaktuar në këtë botim, ruan frymën epike që Neruda u dha lëvizjeve çlirimtare të pas-Luftës së Dytë Botërore, duke e parë Shqipërinë e asaj kohe si një simbol të rezistencës dhe rigjallërimit të jetës.
Nga Pablo Neruda
S’kam qenë asnjëherë në Shqipëri,
në tokën e ashpër,
me peisazhe bjeshkatare
S’kam qenë
Po ja që sot kam shpresë të vij
Për të parë i etur diellin e madh
që praron fuqishëm muskujt viganë
të vargmaleve të saj epikë
Përpara bujkut e punëtorit
ngrihet nderimi i epokës,
përmendorja e dashurisë dhe virtyti
lulëzojnë në viset e lashta!
O Shqipëri e vogël, por sa e fortë!
E patundur dhe fjalëmbël.
Tingulli i kitarës, i gjallë, i çeliktë
i shtohet melodive të historisë,
këngës së epokës që s’ka të heshtur!
Është një zë malesh,
është kënga e njerëzve dhe bjeshkëve
e zogjve, pranverës, druve të mollës
plot lule të saçelura
dhe erës e valëve të detit
Qëndresa dhe lulet e tua Shqipëri
janë dhurata që po i sjell
vetë ndërtimit të jetës së re mbi botë
—-
Botuar në DITA, e shqipëruar nga i ndjeri Moikom Zeqo
Nga te paktet sllav miq!
Po, Pablo Neruda eshte nje sllav i nderuar
Po s’behet fjale, Pablo Neruda, ka qene (sepse nuk jeton me) nje “serbo-grek” i nderuar nga Kili!
nqs Peruja e amerikes latine është sllave, pooo mer jahu, patjetër
me kete logjik edhe Bajronin do na e boni turk!!!!!!
Tani na doli Pablo Peruda
Faleminderit qe na sollet kete poezi te nje dashamiresi te Shqiperise per Shqiperine qe nuk eshte me.
Sa idiot janë disa, mor aman. Katundar o bre burrë, me të rrjep 7 lëkurë qytetar nuk bëhesh kurrë! Kështu është edhe puna e disave që janë bërë me “Porsche”, por kanë ngelur neandertalë nga truni.
Ja çfarë shkruan Vikipedia për Nobelistin Pablo Neruda: Emri i vërtetë Rikardo Eliécer Neftali Reyes Basoalto ka lindur më 12 korrik 1904 dhe ka vdekur më 23 shtator 1973 në Santiago të Kilit.. Ai është një poet, shkrimtar, diplomat, politikan dhe dijetar kilian.
Ne keto vargje ndihet folklori pathetik i poezise shqiptare te viteve 50.Duket qe Pablo Neruda eshte ndikuar nga Mjezhdunarodnaja Literatura, Kongreset per Paqen,Festivalet e rinise boterore,qe zhvillonte BRSS me Demokracite popullore,ku shqiptaret ishin sazexhijte me te zhurmshem.Ka qene nje komunist idealist deri ne fund te jetes.BRSS e prdori shume si misjonar i kuq me fame boterore.
Neruda eshte nga Kili dhe ai eshte poeti me i madh i Amerikes Latine.Mos harroni vargjet e tij : sikur nena Spanje te bjere, une kam vetem nje fjale: femije te botes ngrihuni ne kerkim te saj. (behet fjale per luften civile ne Spanje midis republikaneve dhe fashisteve te Frankos ne vitet 30 te shekullit te kaluar).
Dokrrat e Pablo Nerudës dhe përkthimi me një gjuhë të dukshme publicistike i të ndjerit Moikom. Neruda ka bërë edhe një prozë poetike në atë kohë kur erdhi në Shqipëri po me këtë frymë. Apoteozë e gjallë. Sepse Neruda ishte komunist dhe besonte te komunizmi.
besimi në rrymë politike ësht gjë tjetër dhe poezia gjë tjetër. mos vlerëso ça ka qen po ça ka shkruajtur.
psh demos= enver memishaj kryetar i SHIK në Vlorë në 1997 dhe pasardhës ballist e ureen çdo gjë komuniste dhe çdo gjë që ka lidhje të mir me komunizmin ai e hedh posht.
sot ka shumë njerëz që me anë të famës bëjn libra dhe famë kot së koti se i ndjek demo me shokë.
psh visar zhiti. është muti letrar i shqipëris së demotakërcitës por ngaqë bën kot propagand ende me antikomunizmin, bën që të marrë famë nga PDistat apo enver memishajt.
ata nga njlra anë thonë komunizmi vjen më, nga ana tjetër vazhdojnë ende me propagandën antikomuniste. e gjitha për të mbuluar dështimet e tyre të gjithanshme.
Fute dhe mutin pellumb kulla me viskar zhitin, me sa di dy lalucer, dy zvarranike e figura mediokre zedhenesa te PD
Nga Kili
Visar Zhiti ka qwene talent Antikomformist qe kur ishte Lubia gjalle.Vlera e tij si Poet nga me te miret qe ka sot Letersia shqipe nuk varet nga opinionet turbokomuniste te disa xhgarravinave anonime.
Vlerat e visar zhitit janë sa 1 e njëmijta e vlerave të dritëri agollit psh.
megjithatë PDisti visar zhiti vazhdon ende avazin e antikomunizmit në një koh kur gjoja komunizmi nuk kthehet më.
ja ky ësht varikars zhiti. një qen muti zarbë e ndyrë që vazhdon avazin e vjetër se ka ende legena si puna e enver memishajt që i lexojn budalliqet që shkruan.
një artikull para ca kohe i viskar zhitit: na duhet rilindje shpirtërore.
që nga aty kuptohej mediokriteti dhe hipokrizia me të cilën ai shkruan.
budalliqe.
nqs do ta kishin varur si havzi nelën kët viskarin atëher askush sdo e mbante mend.
pale imagjino të ishte gjall vilson blloshmi.
kërdin me komente do kishte bër enver memisha ktu te dita
Kur e shihja, Enverin, në Moskë,
Duke e vënë në bankën e të akuzuarit, Nikita Hrushovin,
Më ngjante me majat e Himalajeve.
(Pablo Neruda)
Moskë, 1960
Poet dhe Kryetar i PK të Kilit.
Lavdi!
Cfare poeme/vepre ?
Si trashe e ke qepur o Fadil!
Qe e ka nderuar muhib Sulo Gradeci,ne vend te Baba Kamberit,kete e dijme,po ta kete thene Neruda kete gomarllek!?Ne lartesine e Norieges,Hugo Caves,Kim Jongu,Mobutu dhe ca diktatore andej nga Afrika,,Atje e kane renditur enverin.
ti o demo të vjen inat që enver trimi u ngrit ndaj revizionistëve?
se ca dit më par për “qoftëlargun” the që nuk e dëgjoi hrushovin kur thonte: mbill agrume se aq grurë sa do shqipëria ne na i han minjtë.
apo jo o enver memishaj
përsa i përket enver hoxhës, është i krahasueshëm vetëm me leninin e stalinin dhe dimitrovin
kta të tjerët janë mut muti revizionistë dhe oportunistë të regjur
ARBERESHI ME ORIGJINE TE PASTER SHQIPTARE, PAVLLO HARUNI I SHKRUAN MEMEDHEUT TE TE PAREVE TE TIJ. BRAVO REVISTES DITA QE NA E SOLLE KAQ PRANE. PERHERE I LAVDISHESHEM KUJTIMI I TIJ.
“frymën epike që Neruda u dha lëvizjeve çlirimtare të pas-Luftës së Dytë Botërore, duke e parë Shqipërinë e asaj kohe si një simbol të rezistencës dhe rigjallërimit të jetës.”
Epiken, nuk ua dha Neruda.
Neruda pasqyron. LIIB ishte ngjarje e pergjakshme e tmerrshme njerezore!
Dhe nuk ishin “levizje” por Luftera; Kujdes doren e lire se shkruani pa pergjegjesi.
Neruda flet per Epoken, jo thjesht “rigjallerimin e jetes”, permend bujkun e punetorin, eshte Epoka e tyre, e keputjes se prangave te skllaverise nga shtypja e shfrytezimi. Shqiperia e re ne 1950 ishte ne periudhen e Rindertimit, si te gjithe pas lufte, teper e varfer, ndaj bukurite natyrore, shqiptareve te virtutshem e te dashur, dhe Luftes fitimtare Nacionalclirimtare, ishin pasuria te ciles i kendohet ketu. Por dhe Shpreses e besimit tek Epoka e re, Epoka e komunizmit, e bujkut e punetorit qe moren ne duar fatin e tyre e te vendit.
Komunistet gjithon i kemi patur e na kane per zemer Sidiomos kur vjen nga jashte Edhe m…ti i jashtem eshte i shijshem per disa, sepse vuajme nga ndjenja e infrerioritetit ndaj te huajve
SHQIPTARËT SIPAS DE LAMARTINE
Alphonse de Lamartine ishte një shkrimtar dhe poet francez, i njohur për veprat e tij poetike dhe për ndikimin që pati në letërsinë romantike. Ai ka lindur në vitin 1790 dhe ka jetuar deri në vitin 1869. Lamartine ishte një figurë e rëndësishme e periudhës romantike dhe është i njohur për ndjenjën e thellë të melankolisë dhe natyrës, të cilat reflektoheshin shpesh në poezitë e tij.
Alphonse de Lamartine në veprën e tij Histoire de la Turquie flet për shqiptarët në kontekstin e Perandorisë Osmane dhe Ballkanit. Ai i përshkruan si popull luftarak me ndjenjë të fortë pavarësie me rol të rëndësishëm historik në rajon.
Lamartine pati një rol real në drejtimin e shtetit, jo thjesht në letërsi. Lamartine u zgjodh deputet dhe mori pjesë aktive në jetën politike franceze gjatë shek. XIX. Gjatë Revolucioni Francez i vitit 1848 ai u bë një nga figurat kryesore të qeverisë së përkohshme dhe ishte zë i fortë për demokracinë dhe republikën. Ai shërbeu si Ministër i Punëve të Jashtme të Francës, një nga postet më të larta shtetërore. Lamartine kundërshtoi rikthimin e monarkisë. Mbrojti flamurin trengjyrësh (blu-bardhë-kuq) si simbol të Francës dhe promovoi liri, të drejta qytetare dhe paqe.
“Udhëtim në Orient” është një rrëfim udhëtimi nga Alphonse de Lamartine, botuar për herë të parë në 1835. Ai regjistron udhëtimin e tij të viteve 1832-33 nëpër Mesdheun Lindor dhe Lindjen e Afërt, duke kombinuar vëzhgimin e detajuar me reflektimin romantik. Vepra ndihmoi në formësimin e pikëpamjeve evropiane të shekullit të 19-të mbi Lindjen Osmane dhe mbetet një tekst kyç i Orientalizmit. Lamartine, gjatë udhëtimeve në Ballkan, ka shprehur admirim për shqiptarët në veprën e tij Voyage en Orient. Ai i përshkruan si popull krenar, trim dhe të lidhur me historinë e tyre.
Në “Voyage en Orient” ai shkruan si udhëtar dhe poet, por këndvështrimi i tij është edhe politik dhe diplomatik. Ai analizon popujt (përfshirë shqiptarët) jo vetëm estetikisht, por edhe si faktorë historikë dhe strategjikë.
Thënie të Lamartine:
“Shqiptarët janë ndër racat më të bukura të Evropës… trima, krenarë dhe të pavarur.”
“Ata nuk i janë nënshtruar kurrë plotësisht askujt; liria është instinkti i tyre.”
“Kanë zakone të lashta dhe një ndjenjë të fortë nderi që i dallon nga popujt e tjerë.”
“Shqiptari lind me armë në dorë dhe me ndjenjën e lirisë në zemër. Ai lufton jo vetëm për jetën, por për nderin, dhe nderi për të vlen më shumë se jeta.”
“Veshja dhe qëndrimi i tyre kanë një madhështi natyrore, sikur të ishin pasardhës të drejtpërdrejtë të epokave heroike.”
“Në malet e tyre të egra jeton një popull i fortë, që nuk i përkulet lehtë fatit. Ajri i ashpër dhe toka e vështirë kanë formuar karaktere po aq të pathyeshme sa shkëmbinjtë që i rrethojnë.”
“Tek këta njerëz duket sikur ende jeton fryma e kohëve heroike; sikur historia nuk është larguar kurrë prej tyre, por vazhdon të marrë frymë në zakonet dhe shpirtin e tyre.”
________________
Shënim: Si u katandisën shqiptarët gjatë periudhës komuniste dhe pas vitit 1990?
Nga një popull krenar dhe i bukur që Lamartine e përshkruante me lavdërim, shqiptarët kaluan 45 vjet nën diktaturën e E. Hoxhës, ku liria dhe iniciativa personale u shtypën, dhe spiunonin njëri tjetrin. Pas rënies së komunizmit, një pjesë e shoqërisë iu nënshtrua ndikimit të partive politike dhe politikanëve autokratë, hajdutë e gënjeshtarë, që rënuan shtetin dhe ekonominë, ndërsa malet dhe burimet natyrore shpesh humbën vlerën e tyre ekonomike dhe simbolike, e tashmë po ofrohen me paketa €1. Në vitin 1997, pas kolapsit të firmave piramidale, u hapën depot e armëve dhe një ndjenjë e rreme “trimërie” shpesh u përdor për konflikte të panevojshme. Sa për veshjen në ditët e sotme, rastis të shohim (sidomos nëpër medie televizive) meshkuj të veshur “si femra” apo edhe femra të veshura “si meshkuj”, e këtë na e paraqesin si trend apo emancipim. Fatkeqësisht, shumë të rinj dhe adoleshentë zihen për arsye banale, dhe përplasjet e dhunshme kanë pasur shpesh pasoja tragjike. Heroizmi i dikurshëm është zëvendësuar nga mungesa e edukimit dhe e rendit. Nga trimat e dikurshëm për liri, sot kemi arritur një gjendje ku, me gjithë lirinë, po shpopullohemi dhe humbasim gradualisht vlerat e dikurshme. Si u katandisëm kështu xhanëm?!
Mirë e kishte ky poeti francez, Alfonsi, por bukuria natyrale sikur s’po pëlqehet më. P.sh. një pjesë e femrave e showbizzit (apo që dalin në TV) kanë bërë ndëhyrje estetike, fryrje buzësh, botox & fillers, heqje rrudhash, face lifting etj. Më e forta është që pak a shumë janë bërë njëlloj, ngjajnë me njëra tjetrën sikur janë bërë te i njëjti kirurg. Mbase edhe kjo buron nga dëshira për të “qënë si të parët”, pra për qënë “të bukur” me çdo kusht, qoftë edhe në mënyrë artificiale. Sa për katandisjen, nuk janë katandisur keq si standart jetese, sepse një pjesë bëjnë jetë luksi, vishen firmato me aksesorë super të shtrenjtë, makina e shtëpi luksoze, i ke pothuajse tërë kohës me pushime sa në Dubai apo vende të tjera të shtrenjta. Çudi e madhe është ku i gjejnë paratë për këtë nivel jetese, se s’ma ha mendja që bëhesh milionere me një rrogë në TV apo në ndonjë media tjetër.
Poetet Romantike keshtu i kane kenduar edhe kriminelit Ali Tepelena edhe kriminelit Enver Hoxha,Sikur te kishte vizituar Kamboxhian,keshtu do ti kendonte edhe Pol Potit. Diktatoret dijne te presin dhe te percjellin.
Enveri nuk e dergoi te vizitonte spacin dhe Burrelin.
Eshte normale qe disa “anti-kamaniste” ne kete artikull po e masakrojne Neruden dhe kjo ka nje fare sensi se faktikisht ky shkrimtar i madh ishte nje stalinist qe nuk ndryshoi idete e tij qe nga lufta e Spanjes ,te vizitat ne Europen Lindore dhe deri ne vdekjen e tij sic flitet nga doktore te paguar apo terrorizuar nga Pinoceti ( si bashkpuntor i ngushte i Alendes.)..Dihet qe Neruda i ka kenduar dhe Stalinit por nuk mund te krahesohet me Pablon e Gjirokastres.. e kam fjalen per Mol Kadaren qe kur i vdiq baba ne 5 mars 1953 shkroi keto vargje:
–
O shokë!
Për të fundit herë sot,
Babanë po përcjell turm’ e pasosur
Me dhembje të kulluar e me lot,
Me zemër të plagosur.
Dhe ja tani, mes heshtjes, në eter,
Një zë i njohur, qartë po dëgjohet.
Në emër tonë sot, shoku Enver,
Përpara tij betohet.
Në gjysmë shtizë flamurët era tund,
Gjëmime topash ndihen në hapësire;
I jep Stalinit turma e pafund,
Të fundit lamtumirë.
Pra, lamtumirë mik i madh, babà!
Po Isamailin pse nuk rri dot pa e perbaltur. Ti kur ke qene i ri nuk i bie me dore ngaqe nuk ta jepte piçken asnje vajze se ishe qyrrs. Ty edhe sot e kesaj dite te qan zemra per Stalinin mor kopuk. Si e paske kursyer Usaliberishen kete rradhe, apo nuk e ka share Neruden akoma.
Prolog ( per ata qe nuk kuptoje fabulen e komenteve)
Nuk e marr vesh pse komunistngrenesit shqipfoles ne kete forum bluajne kockat e nje poeti qe ka fituar Cmimin Nobel ..Kemi dhe ne kandidatin per Cmimin Nobel qe eshte Kadareja i madh 1950-1990 apo Iksmailpizevengu 1990-2024 qe vrau heronjte e Keshtjelles me doren e tij…( keshtjella simbolizonte diktaturen thoshte IK-u..por ne nuk e kishim kuptuar)
Te kuptohemi; Nese Kadareja i madh ( qe u kthye ne pizeveng pas 90′) ben kete artikull si TURBOENVERIST me poshte ne 1988 kur Enveri kishte 3 vite qe kishte vdekur…..dhe pas 2-3 vitesh ne Paris dhe Washington behet enverkockabluersi me i madh ne planet..kjo nuk shkon..
Jam i bindur nese Kadareja do sillej si ai qe ishte ne fakt dhe te kerkonte te falur si bashkfajtor me Enverin ndoshta mund ta merrte Nobelin ..sepse luften me kufoma nuk e gelltisin njerzit normale aq me shume bossat e Nobelit
Një pasdite me shokun Enver Hoxha ( Ismail Kadare-1988)
Tani që udhëheqësi ynë nuk është midis nesh, kujtimet për të marrin një përmasë e vlerë të veçantë. Ato janë pjesë e veprës së tij monumentale, por një pjesë sui generis, që nuk përfshihet në librat, fjalimet, ditaret, porositë e letrat e tij, por është e shpërndarë në qindra, në mijëra njerëz. E megjithëse e tillë, kjo pjesë e veprës, këto kujtime që ai ka lënë, biseda, fjalë, gjeste, pamje, gjendje shpirtërore, janë një pasuri e tërë që ndihmojnë për të plotësuar e ndriçuar anë të tëra të personalitetit të tij si udhëheqës, burrë shteti, mendimtar marksist, filozof, shkrimtar dhe njeri.
Kujtimet për të nuk kanë nevojë për zbukurime, ato kanë nevojë vetëm për saktësi, sepse duke qenë të sakta ato e kanë vetvetiu brenda edhe bukurinë dhe thellësinë dhe peshën e vërtetë. Prandaj ata që kanë pasur fatin të kenë kujtime me të, janë të ndërgjegjshëm se ç’thesare të çmuara mbajnë në duar, thesare, pasurinë e të cilave duhet t’ua zbulojnë të gjithëve.,,,
Laje gojen mire e mire kur te zesh me goje Kadarene mor mut muti. U bere ti pizeveng per vete te quash pizeveng nje nga shkrimtaret me te medhenj dhe patriot. Cfare deshe ti o trukar qe Kadareja te perfundonte ne burg si kundeshtar i regjimit komunistpjelles. Or ch(i)p muti, o Enverist shkerdhate mbylle halen se na qelbe, o litar qe Enveri i ka lene me bollek jashte varit, qe populli e pshurri dhe e dhjeu.