Sanksionet në fuqi të BE-së dhe një urdhër arresti ndërkombëtar vënë në pikëpyetje mundësinë që Vladimir Putini të udhëtojë drejt Budapestit për t’u takuar me Donald Trumpin
Nga Jorge Liboreiro & Estelle Nilsson-Julien
Putin pritet të vijë në Budapest, të paktën kështu thuhet në ftesë. Pas një bisede të gjatë telefonike me Donald Trump të enjten, liderët e SHBA-së dhe Rusisë ranë dakord paraprakisht të takohen në kryeqytetin e një vendi të BE-së dhe NATO-s për të diskutuar mundësinë e përfundimit të pushtimit të Ukrainës. Megjithatë, nëse ky takim do të ndodhë, mbetet e paqartë. Vetë lajmi ka tronditur kryeqytetet perëndimore, pasi do të ishte hera e parë që Putini shkel në territorin e BE-së që prej fillimit të vitit 2020, një veprim që do të minonte përpjekjet për izolimin e tij ndërkombëtar.
Sanksionet e BE-së
Menjëherë pas pushtimit rus të Ukrainës, BE-ja vendosi një sërë sanksionesh për të dobësuar makinerinë ushtarake të Kremlinit. Dhjetëra zyrtarë të lartë rusë, përfshirë Putinin dhe ministrin e Jashtëm Sergei Lavrov, u futën në listën e zezë. Për ta u vendos ngrirja e pasurive, por jo ndalim udhëtimi, për të ruajtur minimumin e kontakteve diplomatike.
Kjo do të thotë se, në teori, Putini mund të udhëtojë në Hungari. Megjithatë, ekziston një pengesë tjetër: hapësira ajrore e BE-së është e mbyllur për avionët rusë. Përjashtime lejohen vetëm për raste humanitare ose ulje emergjente. Udhëtimi i Lavrovit në Maltë vitin e kaluar, për shembull, kërkoi një devijim shtatëorësh për të shmangur hapësirën evropiane.
Putini, në këtë rast, do të kishte dy mundësi: të bëjë një devijim të gjatë përmes vendeve të Ballkanit Perëndimor; ose të kërkojë leje të posaçme nga shtetet anëtare përgjatë rrugës më të shkurtër (p.sh. Polonia dhe Sllovakia).
Urdhri i arrestit nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (GJNP)
Përveç sanksioneve të BE-së, Putini është nën urdhër arresti të lëshuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale në Hagë, për deportimin e fëmijëve ukrainas, një krim lufte. Të gjitha shtetet e BE-së janë palë të Statutit të Romës dhe detyrohen ta zbatojnë urdhrin. Hungaria, megjithatë, ka paralajmëruar se do të tërhiqet nga GJNP deri në qershor 2026, por deri atëherë mbetet ligjërisht e detyruar ta zbatojë. Një zëdhënës i gjykatës i tha Euronews: “Tërheqja nuk ndikon në çështjet që janë tashmë në proces.” Në praktikë, megjithatë, GJNP nuk ka fuqi të zbatojë urdhrat e saj dhe mbështetet te vullneti i shteteve.
Hungaria ka treguar më parë se nuk do të arrestonte as kryeministrin izraelit Netanyahu gjatë një vizite zyrtare, duke përmendur imunitetin diplomatik.
Një diplomat i lartë i BE-së tha për Euronews: “Nëse Putini zbret në Budapest, arrestimi do të ishte pasoja logjike. Por askush nuk do të habitet nëse Hungaria nuk e bën.”
Në përfundim, ligjërisht Putini mund të kërkojë të hyjë në Hungari, por praktikisht çdo fluturim dhe çdo hap mbi tokën e BE-së do të hapte një krizë të thellë ligjore dhe politike për Bashkimin Evropian.
