Presidenti i SHBA-së, Donald Trump dhe Presidenti i Iranit Masoud Pezeshkian kanë nënshkruar marrëveshjen që synon t’i japë fund luftës. Trump e nënshkroi marrëveshjen në Francë gjatë samitit të G7-ës dhe e mbrojti propozimin, duke thënë se kjo do të shmangte një katastrofë ekonomike.
🚨 President Donald J. Trump has SIGNED the Iran Memorandum of Understanding at Versailles in France. 🇺🇸 pic.twitter.com/JQ6qlbvFAF
— The White House (@WhiteHouse) June 17, 2026
Nga ana tjetër edhe Teherani konfirmoi se Presidenti Pezeshkian nënshkroi dokumentin e marrëveshjes të mërkurën.
Iranian President Pezeshkian signed the MOU with the United States on behalf of his country. pic.twitter.com/OQn4DHbr02
— Clash Report (@clashreport) June 18, 2026
Marrëveshja përfshin rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një plan prej 300 miliardë dollarësh për “rindërtimin” e Iranit dhe ndërprerjen e të gjitha llojeve të sanksioneve ndaj Iranit nga SHBA-të. Ndërsa çështja e programit bërthamor të Iranit, arsyeja kryesore e deklaruar nga SHBA-të për konfliktin, duhet të negociohet ende gjatë një periudhe të zgjatshme 60-ditore.
Në marrëveshjen e firmosur gjatë darkës shtetërore të organizuar nga Presidenti francez Emmanuel Macron në Pallatin e Versajës thuhet se SHBA-të dhe Irani do të angazhohen për të negociuar dhe arritur marrëveshjen përfundimtare brenda një afati maksimal prej 60 ditësh.
Marrëveshja thotë se Irani riafirmon se nuk do të sigurojë ose zhvillojë armë bërthamore, e cila ishte kushti numër një i Trump që nga fillimi i luftës. Memorandumi thotë gjithashtu se uraniumi i pasuruar i Iranit do të “përzihet” që do të thotë do të hollohet në vend, nën kujdesin e IAEA-s, organit mbikëqyrës bërthamor të OKB-së. Fillimisht, SHBA-të kishin kërkuar që materiali bërthamor të hiqej tërësisht nga vendi.
Kryetari i parlamentit të Iranit, Ghalibaf, tha në një intervistë të transmetuar në televizionin shtetëror se Ngushtica e Hormuzit nuk do të kthehet në kushtet e para luftës. Ai sugjeroi që vendi do të vendoste tarifa për anijet që kalojnë kalimin kyç pasi të kishte skaduar periudha 60-ditore e përcaktuar në marrëveshje.
Ndërsa Trump më parë është zotuar të zhdukë raketat balistike të Iranit dhe në G7 ai tha se do të ishte në rregull që Teherani të kishte armë të tilla nëse vendet e tjera i kanë ato. Po ashtu pika e parë e marrëveshjes deklaron ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë Libanin.
Por Izraeli ka thënë se nuk ka plane për të tërhequr trupat e tij nga Libani dhe nisi sulme ndaj Hezbollahut të mërkurën. Trump është shqetësuar gjithnjë e më shumë se operacionet ushtarake izraelite kundër Hezbollahut mund të përmbysin një marrëveshje me Iranin. Madje ai e kritikoi ashpër kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu në samitin e G7 të mërkurën. Presidenti amerikan tha se Netanyahu ishte një njeri i mirë, por i duhet të jetë pak më i butë.
“Nuk ke pse të shembësh një ndërtesë sa herë që dikush hyn brenda saj që është nga Hezbollahu”, tha Trump.
Pas darkës në Versajë, Trump filloi udhëtimin e tij për tu kthyer në Uashington, ku plani i paqes me Iranin ka shqetësuar ligjvënësit në të dyja anët e korridorit, përfshirë anëtarët e partisë së tij politike.
SHBA-të dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt, duke vrarë udhëheqësin suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe zyrtarë të lartë ushtarakë që në ditën e parë. Por që nga ajo kohë, konflikti është përshkallëzuar, duke rritur çmimet e energjisë dhe duke ripërtërirë presionet inflacioniste, ndërsa Irani vendosi një mbyllje de facto të Ngushticës së Hormuzit, një rrugë ujore kyçe përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë.
Çfarë përmban marrëveshja SHBA-Iran?
Pika 1: Një fund i konfliktit ‘në të gjitha frontet’
Paragrafi i parë i marrëveshjes vëren se SHBA-të, Irani dhe aleatët do të deklarojnë një ndërprerje të menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet përfshirë Libanin. Nga perspektiva e SHBA-së, Trump është shqetësuar gjithnjë e më shumë se operacionet ushtarake izraelite kundër Hezbollahut mund të përmbysin marrëveshjen me Iranin.
Pika 2: Respekti për ‘punët e brendshme’
Teksti i dokumentit vëren se SHBA-të dhe Irani do të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit dhe do të përmbahen nga ndërhyrja në punët e brendshme të secilës palë.
Pika 3: Një afat kohor 60-ditor i zgjatshëm
Sipas pikës së tretë në dokument, SHBA-të dhe Irani do të angazhohen për të negociuar dhe arritur një marrëveshje përfundimtare brenda një “maksimumi” prej 60 ditësh, megjithëse ky afat kohor mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.
Pika 4: SHBA-të duhet t’i japin fund bllokadës
Sapo të nënshkruhet Memorandumi i Mirëkuptimit, SHBA-të do të fillojnë të heqin bllokadën detare dhe çdo shqetësim apo pengesë që është vendosur në portet iraniane. Bllokada do të përfundojë plotësisht brenda 30 ditësh, sipas marrëveshjes dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme iraniane. Gjatë kësaj kohe, numri i anijeve që SHBA-të lejojnë të kalojnë nëpër portet iraniane do të jetë në përpjesëtim me trafikun që po rivendoset nga Irani në Ngushticën e Hormuzit.
Pika 5: Ngushtica e Hormuzit
Një pjesë e marrëveshjes vëren se pas nënshkrimit të Memorandumit të Mirëkuptimit, Irani do të bëjë marrëveshje duke përdorur përpjekjet e tij më të mira për të lejuar kalimin e sigurt të anijeve tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit – pa pagesë. Ky ka qenë një objektiv i rëndësishëm i SHBA-së që nga fillimi i luftës dhe mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, duke shkaktuar rritje të çmimeve globale të naftës. Dokumenti vëren se trafiku do të fillojë të rrjedhë menjëherë, duke marrë parasysh nevojën për të hequr pengesat teknike dhe ushtarake dhe për të kryer operacione çminimi.
Pika 6: Para për rindërtimin e Iranit
Pika e gjashtë e Memorandumit të Mirëkuptimit thotë se SHBA-të dhe partnerët rajonalë do të zhvillojnë një plan përfundimtar, të dakordësuar reciprokisht me vlerë të paktën 300 miliardë dollarë (224 miliardë paund) për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik në Iran. Mekanizmi përfundimtar do të miratohet brenda 60 ditëve nga marrëveshja përfundimtare, dhe të gjitha licencat, përjashtimet dhe lejet do të jepen nga SHBA-ja. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që SHBA-të do të jenë të përfshira financiarisht.
Pika 7: Sanksionet duhet të ndërpriten
SHBA-të do të ndërpresin të gjitha sanksionet ekonomike kundër Iranit, duke përfshirë ato të përfshira në rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe ato të zbatuara në mënyrë të njëanshme nga SHBA-të. Afati kohor, megjithatë, është i paqartë. Dokumenti vëren se orari do të miratohet si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, por të dyja palët pranojnë qëllimet e tyre për ta adresuar “menjëherë” çështjen në negociatat pasuese.
Pika 8: Asnjë armë bërthamore
Irani ka rënë dakord të mos sigurojë ose blejë një armë bërthamore dhe të dyja palët kanë rënë dakord të merren me uraniumin e pasuruar që Teherani tashmë e ka. Metoda për menaxhimin e materialit është e paqartë. Dokumenti vëren se mekanizmi do të miratohet në mënyrë të ndërsjellë në bisedimet pasuese, por që, të paktën, do të “përzihet” në vend nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, ose IAEA.
Pikat 9 dhe 10: Një ‘status quo’
Dy pjesët e mëposhtme të marrëveshjes specifikojnë se SHBA-të dhe Irani bien dakord për një “status quo” të programit të tij bërthamor ndërkohë, derisa të trajtohet çështja e uraniumit të pasuruar. Në praktikë, kjo do të thotë që SHBA-të nuk do të vendosin sanksione të reja. Ndërkohë, do të lëshojnë përjashtime për eksportuesit e naftës, produkteve të naftës dhe shërbimeve të tjera të lidhura me të, siç janë transaksionet bankare dhe transporti.
Pika 11: Fondet e ngrira
Kjo pikë ka qenë një pengesë e rëndësishme për negociatat. Irani kishte këmbëngulur prej kohësh që asetet e tij të ngrira të liroheshin, duke i ofruar vendit një tjetër shpëtim ekonomik. Pika e njëmbëdhjetë e dokumentit vëren se SHBA-të marrin përsipër të vënë në dispozicion të plotë fondet e ngrira ose të kufizuara sapo të nënshkruhet Memorandumi i Mirëkuptimit dhe se procedurat do të bien dakord gjatë negociatave.
Pikat 12-13-14: Monitorimi dhe negociatat përfundimtare
Pikat e fundit të dokumentit përcaktojnë logjistikën se si do të zhvillohet marrëveshja. Ata thonë se SHBA-të dhe Irani do të krijojnë një “mekanizëm” për të monitoruar zbatimin e Memorandumit të Mirëkuptimit dhe pajtueshmërinë me një marrëveshje të ardhshme, megjithëse nuk është e qartë se si do të duket kjo në praktikë. Pastaj, sapo të nënshkruhet Memorandumi i Mirëkuptimit dhe të fillojë zbatimi i tij, SHBA-të dhe Irani do të fillojnë negociatat për një marrëveshje përfundimtare. Dhe së fundmi, Memorandumi i Mirëkuptimit përcakton se një marrëveshje përfundimtare do të miratohet nga një rezolutë detyruese e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
j.l./ dita
