Nënpresidenti Vance dhe evropianët

Nga Zef Mazi*

Nuk është synimi të theksohen të meta, as të nxirren në pah vlerat e një Evrope të idealizuar, por të përpiqem të them se ka fenomene shqetësuese, je i sëmurë, por jo i pashërueshëm“. Kanë kaluar katër ditë nga fjalimi 20 minutësh i Zëvendës-Presidentit amerikan, J.D Vance.

Politikanët në pushtet në Evorpë i ka mbërthyer paniku dhe duket nuk dijnë nga dhe si të orientohen.
Presidenti Makron thirri urgjent në Paris një takim të nivelit të lartë për sigurinë, por vetëm disa shtete (me peshë) të BE-së – Britania e Madhe, Franca, Gjermania, Italia, Polonia, Spanja dhe Danimarka, që përfaqëson shtetet balltike dhe vendet nordike, si dhe Presidenti i Këshillit Evropan dhe Sek. Pergj i NATO-s.

Njihet se do flitet për rritjen e buxheteve të mbrojtjes dhe kontributet e secilit, por nuk dihet a do bihet dakord, do flitet për forcën ushtarake te tyre, sa mund të kontribuojnë, do flitet për prezencën e mundëshme ushtarake të tyre (të sigurisë por jo paqeruajtëse) në Ukrainë, dhe a mund të çojnë dhe sa trupa mund të çojnë në Ukrainë që, në vetvete, është mendim shumë kontradiktor.

Informacionet thonë se shtete të tjera do kenë takime pasuese më vonë. Kësaj i thonë, “Më ka çuar halla me la gojën”. Ditët në vijim do kuptohet se cfarë do të arrijë ai samit i sigurisë! Për të evituar spekulimet e politikanëve dhe të mediave, po rreshtoj telegrafisht disa pika që ngriti J.D, Vance në fjalën e tij që nuk i pëlqyen udhëheqësve evropianë në pushtet:

Kërcënimet e brendëshme: Evropës kërcënimi parësor i vjen “nga brenda”, jo nga aktorët e jashtëm si Rusia ose Kina;

Liria e fjalës: qeveritë evropiane censurojnë fjalën e lirë dhe po tërhiqen nga vlerat themelore demokratike;

Emigracioni: është sfida më “urgjente” me të cilën përballen kombet evropiane;

Mbrojtja evropiane: Evropia duhet të rrisë ndjeshëm kapacitetet e saj të mbrojtjes;

Konflikti në Ukrainë: shprehu shpresën për “një zgjidhje të arsyeshme” pas njoftimit të Presidentit Trump për nisjen e bisedimeve për paqe me Putinin.
J.D. Vance kritikoi hipokrizinë evropiane për fjalën e lirë duke thënë, “fatkeqësisht, kur shoh Evorpën sot, herë herë nuk është e qartë se cfarë ka ndodhur me disa nga fituesit e Luftës të Ftohte”. Dhe solli disa shembuj: kërcënimin e zyrtarëve të BE për të mbyllur mediat sociale “në momentin që spikasin atë që ata kanë gjykuar se ka përmbajtje ‘urrejtje’”, sulmet në Gjermani ndaj njerëzve që postojnë në rrjete fjalë misogjeniste (kundër grave), ndjekja në Suedi e një aktivisti që dogji kuranin në publik, “zonat e hapura të sigurta” rreth klinikave të abortit në Angli. J.D. Vance qe më shumë kritik kur iu referua disa herë ndërhyrjes evropiane në zgjedhjet në Rumani. Ai citoi gëzimin e një ish-komisioneri evropian për vendimin e gjykatës që anulloj zgjedhjet atje për shkak të ndërhyrjes të supozuar ruse që qënkesh zbuluar nga shërbimet sekrete rumune, prandaj zgjedhjet duhet të përsëriten. J.D. Vance tha në vijim,

“… Por, nëse demokracia juaj mund të shkatërrohet me disa qindra mijëra dollarë për reklama dixhitale nga një vend i huaj, atëhere, në radhë të parë, ajo (demokracia) nuk ka qenë e fortë”.

Asgjë nga cfarë that Jl.D. Vamcë tha nuk është e pavërtetë. Prandaj, reagimet e të pranishmëve ishin edhe komike, edhe tërë mllef. Si jashtë realitetit ishin komentet e kancelarit në ikje Sholc dhe zëvendësit e tij, Habek. Ndërsa Minisitri i Mbrojtjes gjerman, Pistoius, tha, “Kjo demokraci sapo u vu në pikëpyejte nga Zv/Presidenti amerikan, jo vetëm demokracia gjermane, por ajo e gjithë Evropës”, dhe shtoi, “Nëse e kuptova drejtë, ai krahason gjendjen e Evropës me atë që sundon në disa regjime autoritare… kjo është e papranueshme”.
E papranueshme është fakti se evropianët pretendojne se janë totalisht për demokraci ndërsa kufizojnë lirinë e fjalës dhe sulmojnë oponentet politikë për cka, në BE dhe në vende të vogla jashtë saj, me zell dënohen ata që kanë mendime politike opozitare.

* * *Kthehem te thirrja e samitit për sigurinë në Paris. Evropianët janë zemëruar se nuk janë përfshirë në negociatat me Putinin. Pyetje: a konsiderohen evropianët interlokutorë relevantë, që “nuk duhet të luajnë
rol sekondar“, kur njihen qëndrimet e tyre deri dje?! E harruan evropianët se ish-kancelarja e Gjermanisë Merkel dhe ish-presidenti i Francës Holande pohuan publikisht se ata, në fakt, si garantorë, nuk kishin qëllim të zbatohej Marrëveshja e Minskut, pavarësisht sigurimeve që patën dhënë më parë, dhe thanë se pozicioni tani është që
marrëveshjet e Minskut ishin vetëm përpjekje për të riarmatosur Kievin dhe “për të fituar kohë“. Pretendonin se punonin në mirëbesim për cështjen e Ukrainës, ndërsa, në realitet, ishin të përfshirë në një zullumhane të dëmshme. Del se gënjyen dhe, në fakt, tradhëtuan interesat e Evropës.

Duhet të dihet se Marrëveshja Minsk II u bë pjesë e të drejtës ndërkombëtare përmes miratimit të saj nga Këshilli i Sigurimit i OKB me 15 vota pro, asnjë kundër, asnjë abstenim. Kjo do të thotë se ajo marrëveshje ishte ligjërisht e detyrueshme. Drejtuesit evropianë u bënë bashkëpjesëmarrës në katastrofën që shpërtheu në Ukrainë.
Rezultati: Evropa ka konnflikti të armatosur në territorin e saj. Po të ishin zbatuar Marrëveshjet e Minskut, Ukraina do kishte shpëtuar, nuk do ishin humbur qindra mijëra jetë njerëzish, territori do ishte kompakt, ekonomia dhe infrastruktura do ishte e paprekur, etj. Do ishte përmirësuar edhe situata jo e mirë e qytetarëve evropianë, mirëqënia e të cilëve është ulur ndjeshëm për shkak të veprimeve të dëmshme të drejtuesve evropianë.

Ata nuk janë mësuar të dëgjojnë këto fjalë, sepse edhe mediat qeveritare nuk i japin, prandaj u duken herezi. Tingëllojnë disi qesharake edhe komentet e Sekretarit të Përgjithshëm të NATOs, Rute kur, si kalimthi, si nën zë, gjojë në formën e një pyetje, tha mos biseda telefonike Trump-Putin ishte “tradhti e Ukrainës” ose jo nga ana e Perëndimit. Të dyja janë të pakuptimta. Kujtoj se ajo tradhëti, nëse do karakterizohet kështu, filloi kur perëndimi pengoi zhvillimet demokratikë dhe pavarësinë e vendimarrjes të Ukrainës, kur u përzie në punët e brendëshme të saj, kur hodhi në luffë kundër njeri-tjetrit ukrainasit dhe rusët, nxiti sllavët kundër sllavëve, kur inicioi një grusht antikushtetues, kur gënjeu për marrëveshjet e Minskut dhe, në fund, provokoi duke cuar në gjakderdhje në rajon, me qindra mijëra ukrainas të vrarë dhe miliona të tjerë larguar nga vendi.

Sot, kur dy presidentë të dy superfuqive bërthamore flasin me njeri-tjetrin për paqe, për një numër cështjesh të tjera madhore me ndikim botëror, kur ata mirren vesh të fillojnë mënjeherë bisedimet për paqe, si dhe të “takohen shumë shpejt“ me njeri-tjetrin, evropianet turfullojnë dhe ngrihen kundër! Përse? Sepse nuk janë ftuar në tryezë! Për paqe nervozohen dhe duan të konsiderohen të jenë në bisedime, ndërsa për luftë gëzohen! Kjo është e padëgjuar, por jo e papritur.

Në një interviste para pak ditësh, Viktor Orban tha, drejtuesit e fortë, të mëdhenj, bëjnë paqe, të dobëtit bëjnë luftë. Ajo që, me largpamësi strategjike, bëri dhe po bëjnë Presidentët Trump dhe Putin, duke biseduar me njeri-tjetrin për paqe, duke rënë dakord të takohen, më kujton vizionin e madh strategjik që patën manifestuar Presidenti Kenedi dhe Krushovi kur biseduan dhe zgjidhën Krizën e Rakeve në Kubë më 1963 dhe shpëtuan njerëzimin dhe botën nga një luftë bërthamore.

—

Ish-ambasador dhe ish kryenegociator i Shqipërisë në Bashkimin Evropian