Nga Migena Aleksi
Kjo deklaratë i referohet premtimit elektoral që Donald Trump bëri gjatë një fjalimi për zgjedhjet e mesmandatit (midterms). Ai propozoi që çdo qytetari të rritur amerikan t’i jepet një çek prej 5,000 dollarësh (të cilin e pagëzoi si “Trump Dividend”).
Mekanizmi se si funksionon kjo ide dhe pengesat që ka për t’u realizuar përmblidhen në disa pika kryesore:
1. Burimi i financimit të propozuar
Të ardhurat nga tarifat doganore: Trump ka pretenduar se SHBA po mbledh triliona dollarë nga tarifat e reja tregtare ndaj vendeve të tjera dhe këto para mund t’u shpërndahen direkt qytetarëve, ashtu siç një kompani private u shpërndan dividentë aksionarëve të saj.
Kushti i vetëm: Paratë do të duhet të shpenzohen brenda SHBA-së.
2. Sfidat praktike dhe ligjore (Pse realizimi është shumë i vështirë)
Mbi të gjitha është nevoja për miratimin e Kongresit: Presidenti nuk mund të shpërndajë fonde federale vetë. Edhe pse Trump ka deklaruar se mund ta bëjë pa Kongresin, Kushtetuta e SHBA-së i jep Kongresit të drejtën e ekskluzive të shpenzimit të parave publike. Që kjo të ndodhë, Ligjvënësit duhet të miratojnë një ligj të veçantë.
Kostoja është gjigante. Në SHBA ka rreth 240-245 milionë qytetarë të rritur. Një çek prej $5,000 për secilin do t’i kushtonte buxhetit të shtetit mbi 1.2 trillionë dollarë. Të ardhurat nga tarifat doganore janë shumë më të ulëta se kjo shifër dhe nuk e mbulojnë dot këtë kosto.
Është edhe rreziku i inflacionit dhe borxhit. Ekonomistët paralajmërojnë se hedhja e $1.2 trilionë dollarëve në treg do të rriste me shpejtësi inflacionin dhe do të thellonte borxhin kombëtar.
Shpesh premtime të tilla gjatë fushatës zgjedhore shërbejnë si mjete politike për të rritur pjesëmarrjen në votime dhe jo gjithmonë arrijnë të kthehen në ligje konkrete.
Shënim: Kjo nuk duhet ngatërruar me “Trump Accounts” – një program tjetër për fëmijët e lindur mes viteve 2025-2028, ku shteti depoziton një herë të vetme $1,000 në një llogari kursimi për fëmijën.
