Në një intervistë për mediat e huaja, kryeministri përsëriti dje togfjalëshin e tij të preferuar sa herë që debati prek projektet e mëdha në ishullin e Sazanit apo Zvërnec: “Shqipëria nuk shitet”.
Nga pikëpamja juridike dhe retorike, pretendimi mbrohet lehtësisht. Kontratat bëhen me afate koncesionare ose qiraje afatgjatë, dhe titujt e pronësisë zyrtarisht nuk ndërrojnë flamur.
Por përtej letrës zyrtare dhe retorikës politike, ekziston një koncept tjetër shumë më i ndjeshëm për qytetarin. Që është shpronësimi praktik. Nëse një zonë me rëndësi të jashtëzakonshme natyrore dhe kombëtare shndërrohet në një enklavë ekskluzive të mbyllur, ku qasja kushtëzohet nga çmime të papërballueshme ose barrierat e rojeve private, për shqiptarin e zakonshëm efekti është i njëjtë.
Kur këmba e qytetarit të thjeshtë nuk mund të shkelë më në një hapësirë publike, pyetja se prapa cilit emër figuron certifikata e pronësisë merr një vlerë krejtësisht teorike.
Përvojat e deritanishme përgjatë vijës bregdetare nga Veriu në Jug tregojnë se ky shqetësim nuk është hipotetik. Në mjaft komplekse rezidenciale apo resorte “strategjike”, parimi kushtetues se “deti dhe bregu janë hapësira publike” ka mbetur thjesht një normë në letër.
Praktikisht, traret e sigurisë, plazhet e privatizuara me çmime stratosferike dhe mungesa e rrugëve dytësore kaluese e kanë kthyer vijën e ujit në një territor të qasshëm vetëm për rezidentët e pasur apo vizitorët me xhepa të thellë.
Rasti i Sazanit dhe Zvërnecit prek veç të tjerave edhe këtë bërthamë debati. Kryeministër Edi vazhdon të bëjë sikur nuk e kupton që nuk po i flitet vetëm për bilancet financiare apo thithjen e investimeve të huaja, por për kufirin mes zhvillimit të qëndrueshëm turistik dhe tjetërsimit të hapësirës publike.
Nëse zhvillimi nënkupton krijimin e ghetto-ve luksoze të shkëputura nga realiteti vendas, atëherë dallimi mes “shitjes së pronës” dhe “shitjes së të drejtës për ta gëzuar atë” bëhet thuajse i padukshëm për publikun.
Sovraniteti i vërtetë mbi territorin nuk matet me dokumentet në arkivat e shtetit, por me të drejtën e çdo qytetari për të pasur qasje në pasuritë natyrore të vendit të tij.
DITA
